Red Bull Stratos: άλμα από τη στρατόσφαιρα

Δες video από το άλμα ρεκόρ του Felix Baumgartner από την άκρη του διαστήματος!
Ο Felix Baumgartner από την Αυστρία Έτοιμος για την ελεύθερη πτώση πριν την τελική επανδρωμένη πτήση του Red Bull Stratos
Έτοιμος για την ελεύθερη πτώση © Red Bull Stratos / Red Bull Content Pool
RedBull.com

Roswell, Νέο Μεξικό - Την Κυριακή 14 Οκτωβρίου 2012, μετά την άνοδό του σε ύψος 39.045 μέτρων (128.100 πόδια) με ένα αερόστατο ηλίου, ο Αυστριακός πιλότος Felix Baumgartner ολοκλήρωσε άλμα ρεκόρ από τις παρυφές του διαστήματος, ακριβώς 65 χρόνια αφότου ο Chuck Yeager έσπασε το φράγμα του ήχου, πετώντας με ένα πειραματικό πυραυλοκίνητο αεροπλάνο. Ο 43χρονος αλεξιπτωτιστής από την Αυστρία, κατέρριψε άλλα δύο παγκόσμια ρεκόρ: ελεύθερη πτώση από το μεγαλύτερο υψόμετρο και υψηλότερη επανδρωμένη πτήση με αερόστατο, αφήνοντας αυτό της μεγαλύτερης σε διάρκεια ελεύθερης πτώσης στον μέντορά του, Joe Kittinger.

Ο Felix έγραψε ιστορία αφού ξεπεράστηκαν οι ανησυχίες από την προβληματική τροφοδότηση ενέργειας στη θερμαινόμενη επιφάνεια του κράνους του που περιόρισε την όρασή του, θέτοντας σε κίνδυνο την αποστολή. Ο Baumgartner άγγιξε την ταχύτητα των 1.357,6 χλμ./ώρα, δηλαδή 1,25 Mach, με το άλμα του από τη στρατόσφαιρα στο project Red Bull Stratos, γεγονός που τον κατέστησε τον πρώτο άνθρωπο που έσπασε το φράγμα του ήχου σε ελεύθερη πτώση, καταρρίπτοντας παράλληλα διάφορα άλλα ρεκόρ, προσφέροντας την ίδια στιγμή σημαντικά δεδομένα για τη μελλοντική εξερεύνηση του διαστήματος.

Δες το video με τα καλύτερα στιγμιότυπα της αποστολής παρακάτω

O Baumgartner προσγειώθηκε με ασφάλεια με το αλεξίπτωτό του στην έρημο του Νέου Μεξικό, μετά από πτήση διάρκειας 9 λεπτών και 3 δευτερολέπτων. Αφού εξήλθε από το διαστημικό θαλαμίσκο στα 39.045 μέτρα, επέστρεψε πίσω στη γη, αγγίζοντας μέγιστη ταχύτητα 1.357,6 χλμ./ώρα στο ιδιαίτερα αραιό περιβάλλον της στρατόσφαιρας, πριν να ανακοπεί η ταχύτητά του στην ατμόσφαιρα, κατά την 4 λεπτών και 20 δευτερολέπτων διάρκειας ελεύθερη πτώση του. Εκατομμύρια άνθρωποι από όλο τον κόσμο παρακολούθησαν ζωντανά το εγχείρημά του μέσα από τηλεοπτικές μεταδόσεις αλλά και live web streaming. Σε κάποιο σημείο της καθόδου του, ο Baumgartner εισήλθε σε περιδίνηση, ωστόσο ανέκτησε τον έλεγχο άμεσα και λίγα λεπτά μετά, άνοιξε το αλεξίπτωτο την ώρα που μέλη της ομάδας ζητωκραύγαζαν και θεατές ανά τον κόσμο, ένιωσαν ανακούφιση.

Ο Felix Baumgartner προσγειώνεται με το αλεξίπτωτο για το Red Bull Stratos έχοντας ολοκληρώσει με επιτυχία τη δεύτερη test πτήση στις 25 Ιουλίου 2012
Ο Felix Baumgartner προσγειώνεται με το αλεξίπτωτο © balazsgardi.com/Red Bull Content Pool

"Ήταν μια μέρα γεμάτη σκαμπανεβάσματα, όπως ακριβώς και όλο το εγχείρημα", είπε ανακουφισμένος ο Baumgartner. "Στην αρχή ξεκινήσαμε με μια πολύ ομαλή απογείωση, αλλά μετά προέκυψε ένα πρόβλημα στην τροφοδότηση ενέργειας της θερμαινόμενης επιφάνειας του κράνους μου. Η έξοδος ήταν πολύ καλή, αλλά μετά άρχισα να στριφογυρίζω αργά. Πίστεψα ότι θα στριφογυρίσω μερικές φορές και εκεί θα τελείωνε το θέμα, όμως μετά άρχισα να αναπτύσσω ταχύτητα. Ήταν πολύ δύσκολες κάποιες στιγμές. Για μερικά δευτερόλεπτα φοβήθηκα ότι θα χάσω τις αισθήσεις μου. Δεν αντιλήφθηκα ηχητικό κρουστικό κύμα (φαινόμενο sonic boom) καθώς ήμουν αφοσιωμένος στο να ανακτήσω τη σταθερότητα μου. Πρέπει να περιμένουμε να επιβεβαιώσουμε αν τελικά έσπασα το φράγμα του ήχου. Ήταν πολύ δυσκολότερο από ότι το περίμενα".

Ο Baumgartner και η ομάδα του, αφιέρωσαν πέντε χρόνια στην εκπαίδευση και προετοιμασία της αποστολής που έχει σχεδιαστεί για να προσφέρει πολύτιμα στοιχεία στην κατανόηση της αντίδρασης του ανθρώπινου σώματος σε ακραίες συνθήκες, τόσο ψηλά πάνω από την επιφάνεια της γης.

Δες την υπερηχητική πτώση στο video παρακάτω

Τα επίσημα στοιχεία της υπερηχητικής πτώσης

Το σημαντικότερο εύρημα από την ανάλυση των δεδομένων της αποστολής ήταν ήδη πασιφανές στα εκατομμύρια των θεατών από όλο τον κόσμο που παρακολούθησαν ζωντανά το άλμα: Η ελεύθερη πτώση του τολμηρού Αυστριακού απέδειξε ότι, με τον κατάλληλο εξοπλισμό και τη σωστή εκπαίδευση, ο άνθρωπος μπορεί να σπάσει το φράγμα του ήχου με ασφάλεια. Η συγκεκριμένη διαπίστωση είναι ζωτικής σημασίας για την αεροδιαστημική βιομηχανία κατά την αναζήτηση απαντήσεων στα ερωτήματα σχετικά με τη διαφυγή πληρωμάτων και επιβατών σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ιδίως τώρα που στον ορίζοντα διαφαίνονται και τα εμπορικά διαστημικά ταξίδια.

"Μαζί αποδείξαμε ότι το ανθρώπινο σώμα σε ελεύθερη πτώση μπορεί να υπερβεί την ταχύτητα του ήχου κατά την επιστροφή από το εγγύς διάστημα, περνώντας από μια διηχητική φάση και φτάνοντας με ασφάλεια στο έδαφος" δήλωσε ο Dr. Jonathan Clark, διευθυντής του ιατρικού τμήματος της Red Bull Stratos. "Η συγκεκριμένη διαπίστωση ήταν εκ των κύριων στόχων του προγράμματος, ενώ η καταγραφή των δεδομένων της αποστολής είναι πολύ σημαντική για την αεροδιαστημική ιατρική και φυσιολογία".

Τα στοιχεία οριστικοποιήθηκαν όταν οι επιστήμονες της αποστολής διεξήγαν μια ιδιωτική αναθεώρηση ομότιμων, τη Red Bull Stratos Scientific Summit, στο California Science Center στις 23 Ιανουαρίου 2013. Στους συμμετέχοντες περιλαμβάνονταν αστροναύτες της ΝΑΣΑ, αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ και εκπρόσωποι εμπορικών αεροδιαστημικών εταιριών όπως η Virgin Galactic, Northrop Grumman, SpaceX, XCOR, Sierra Nevada Corporation και άλλες. Ανακοινώθηκαν, επίσης, τα τελικά αριθμητικά στοιχεία που υποβλήθηκαν για την έγκριση των ρεκόρ, όπως η ελαφριά αναθεώρηση προς τα πάνω της υπερηχητικής ταχύτητας του Baumgartner.

Ο Felix Baumgartner από την Αυστρία κάθεται μέσα στην κάψουλα λίγο πριν την τελική επανδρωμένη πτήση του Red Bull Stratosστο διαστημικό θαλαμίσκο
Ο Felix Baumgartner μέσα στο διαστημικό θαλαμίσκο © Jörg Mitter/Red Bull Content Pool

Η Red Bull Stratos ήταν μια ιστορική αποστολή, από τη σύλληψή της κιόλας, η αποστολή θεωρούνταν ένα πρόγραμμα δοκιμαστικών πτήσεων με στόχο την ιατρική και επιστημονική πρόοδο του ανθρώπου στον τομέα των πτήσεων.

Η δημοσίευση των ευρημάτων της αποστολής είναι το αποκορύφωμα της πενταετούς ενεργής ανάπτυξης αυτού του προγράμματος δοκιμαστικών πτήσεων και τα στοιχεία κυμαίνονται από τεχνικές καινοτομίες μέχρι ιατρικά και μετεωρολογικά. Ορισμένες από τις πιο πολυαναμενόμενες πληροφορίες ήταν τα πρώτα στοιχεία σχετικά με τον οργανισμό του Baumgartner, όπως ο καρδιακός και αναπνευστικός ρυθμός του σε κομβικά σημεία κατά την άνοδο και την ελεύθερη πτώση-ρεκόρ προς τη Γη.

Η παρακολούθηση των οργανικών λειτουργιών του Baumgartner παρείχε στους επιστήμονες πάνω από 100 εκατομμύρια σημεία δεδομένων, όπως τα πρώτα δεδομένα για ανθρώπινο οργανισμό που κινείται με υπερηχητική ταχύτητα. Τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα δεν περιλαμβάνουν απλά τον καρδιακό και αναπνευστικό του ρυθμό, αλλά επιπλέον αποκαλύπτουν τις δυνάμεις που ασκήθηκαν σε αυτόν σε συγκεκριμένες σημαντικές φάσεις της αποστολής.

Ο Felix Baumgartner στο δρόμο προς το διαστημικό θαλαμίσκο για την τελική επανδρωμένη αποστολή του Red Bull Stratos
Στο δρόμο προς το διαστημικό θαλαμίσκο © Joerg Mitter / Red Bull Content Pool

Ο καρδιακός ρυθμός του Baumgartner έφτασε στην ανώτατη τιμή των 185 παλμών το λεπτό (πτλ) όταν βγήκε από το θαλαμίσκο, ενώ κυμάνθηκε από 155 ως 175 πτλ κατά τη διάρκεια της ελεύθερης πτώσης. Ο Baumgartner, ο καρδιακός ρυθμός του οποίου κατά την περίοδο των "προκαταρκτικών αναπνοών" (pre-breathing) με οξυγόνο πριν την εκτόξευση ήταν 40 ως 100 πτλ, είχε 60 ως 100 πτλ κατά την άνοδο και 169 πτλ όταν έφτασε το 1,25 Mach επιστρέφοντας στη Γη, 155 ως 180 κατά την κάθοδο με το αλεξίπτωτο, 163 όταν προσεδαφίστηκε και 100 ενώ μεταφερόταν με ελικόπτερο στο Κέντρο Ελέγχου της αποστολής. Ο αναπνευστικός του ρυθμός έφτασε τις 30 ως 43 αναπνοές το λεπτό κατά την ελεύθερη πτώση.

Ο 43χρονος Baumgartner βίωσε την απόλυτη απώλεια βάρους επί 25,2 δευτερόλεπτα κατά το αρχικό στάδιο της ελεύθερης πτώσης. Κατόπιν, πέρασε μία φάση κατά την οποία στριφογύριζε διαρκώς, φτάνοντας τις 60 περιστροφές το λεπτό, ενώ παρέμεινε σε επίπεδη περιδίνηση (flat spin) επί περίπου 13 δευτερόλεπτα. Για να σταθεροποιήσει την τροχιά του, επιστράτευσε την εμπειρία του από τις ελεύθερες πτώσεις που είχε πραγματοποιήσει στο παρελθόν. Όλα τα στοιχεία των οργανικών λειτουργιών του ήταν εντός των προβλεπόμενων ορίων και δεν ξεπέρασαν σε καμία περίπτωση τα όρια ασφαλείας. (Για παράδειγμα, ο μετρητής επιτάχυνσης της βαρύτητας που φορούσε ο Baumgartner στον καρπό του δεν κατέγραψε σε καμία περίπτωση τα 6 συναπτά δευτερόλεπτα σε 3,5 G που θα ενεργοποιούσαν το άνοιγμα του αλεξιπτώτου σταθεροποίησης, ενώ η περιοχή για την οποία υπήρχε η μεγαλύτερη ανησυχία –το κρανίο του Baumgartner– παρέμεινε κάτω από τα 2 G σε όλη τη διάρκεια της περιδίνησης).

Ο Baumgartner περιγράφει την αίσθηση της ελεύθερης πτώσης καθώς επιτάχυνε και περνούσε το φράγμα του ήχου: "Είναι σα να αιωρείσαι στο διάστημα και μετά επιταχύνεις πολύ γρήγορα, αλλά δε νιώθεις τον αέρα, επειδή η ατμοσφαιρική πυκνότητα είναι πολύ μικρή. Για σχεδόν 35 δευτερόλεπτα δεν ένιωθα τον αέρα γύρω μου, αφού ουσιαστικά δεν υπήρχε αέρας. Αισθανόμουν αβοήθητος, πράγμα πολύ ενοχλητικό για έναν επαγγελματία των ελεύθερων πτώσεων. Και μετά, όταν επιτέλους μπαίνεις σε πυκνότερη ατμόσφαιρα, πρέπει να διατηρείσαι απόλυτα συμμετρικός, αλλιώς αρχίζεις να στριφογυρίζεις, όπως έπαθα εγώ".

 

Ο Felix Baumgartner μπαίνει στο διαστημικό θαλαμίσκο για την τελική επανδρωμένη αποστολή του Red Bull Stratos
Ο Baumgartner μπαίνει στο διαστημικό θαλαμίσκο © Joerg Mitter / Red Bull Content Pool

Διαστημική στολή και αλεξίπτωτο

Τα επιστημονικά επιτεύγματα της αποστολής περιλαμβάνουν το σχεδιασμό και την επιτυχημένη εφαρμογή καινοτομιών στη στολή συμπίεσης και το ατομικό αλεξίπτωτο• τη δημιουργία νέων πρωτοκόλλων ιατρικής θεραπείας, όπως ένα πρωτόκολλο για τη φυσαλίδωση το οποίο αναμένεται να γίνει το νέο πρότυπο αντιμετώπισης αυτού του φαινομένου, και η χρήση ενός νέου αλεξίπτωτου για την ανάκτηση ωφέλιμων φορτίων από μεγάλα υψόμετρα που ενδεχομένως να προσφέρει πιθανά οφέλη τόσο για τους επιβάτες όσο και για τα φορτία.

Η διαστημική στολή του Baumgartner σχεδιάστηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να παρέχει την απαραίτητη κινητικότητα κατά την ελεγχόμενη ελεύθερη πτώση, καθώς και τροποποιήσεις για βελτιωμένη οπτική οξύτητα, παρακολούθηση με GPS και θερμική προστασία. «Μ’ αυτή τη στολή θα μπορούσε να είχε πάει και στο φεγγάρι, ενώ παράλληλα είχε τη δυνατότητα να πέφτει κάτω με το κεφάλι και να νιώθει άνετα» λέει ο Mike Todd, ο μηχανικός υποστήριξης ζωής από την εταιρεία Sage Cheshire Aerospace που έντυνε προσωπικά τον Baumgartner πριν από κάθε άλμα.

Ως τότε, δεν είχε φτιαχτεί ποτέ ατομικό αλεξίπτωτο για υπερηχητική ελεύθερη πτώση. Το ιδιοφυές σύστημα που δημιουργήθηκε για τον Baumgartner περιλάμβανε πληθώρα καινοτομιών, από μια ειδικά σχεδιασμένη διάταξη χειρολαβών μέχρι το μοναδικό όργανο μέτρησης του υψομέτρου που είχε σχεδιαστεί για την εξαιρετικά μεγάλη κάθοδο. Όμως η μεγαλύτερη καινοτομία ήταν ένα σύστημα ευστάθειας (drogue) και μια συσκευή μέτρησης της επιτάχυνσης της βαρύτητας σχεδιασμένα για να σταθεροποιήσουν τον Baumgartner στην περίπτωση μόνο που η περιδίνησή του άγγιζε επικίνδυνα επίπεδα, χωρίς να ενεργοποιούνται αν –όπως κι έγινε τελικά– κατάφερνε να ελέγξει την περιδίνηση μόνος του.

Η στολή του Felix Baumgartner για το Red Bull Stratos που βρίσκεται στο Ελβετικό Museum of Transport στο Luzern
H στολή του Felix Baumgartner © Romina Amato/Red Bull Content Pool

Δημιουργήθηκαν, επίσης, νέα ιατρικά θεραπευτικά πρωτόκολλα. Πάνω από τα 19.200 περίπου μέτρα, το νερό εξατμίζεται. Έτσι, το αίμα κυριολεκτικά βράζει, φαινόμενο που ονομάζεται φυσαλίδωση και μπορεί να έχει πολύ σοβαρές συνέπειες, ιδίως για τους πνεύμονες. Ως μέτρο ασφαλείας σε περίπτωση απρόβλεπτης έκθεσης στο περιβάλλον της στρατόσφαιρας, η ιατρική ομάδα της Red Bull Stratos δημιούργησε ένα θεραπευτικό πρωτόκολλο που για πρώτη φορά χρησιμοποιεί επιτόπου ένα ειδικό σύστημα εξαερισμού. "Δημιουργήσαμε ένα πρότυπο κλινικής πρακτικής που θα αποτελέσει μια από τις σημαντικότερες προσφορές αυτού του προγράμματος" είπε ο Dr. Jonathan Clark, διευθυντής του ιατρικού τμήματος της Red Bull Stratos ο οποίος έχει συμμετάσχει έξι φορές ως ιατρός στις πτήσεις του Διαστημικού Λεωφορείου. "Η Red Bull Stratos έχει ήδη αρχίσει να δίνει χειροπιαστά αποτελέσματα που θα επιτρέψουν στους διαστημικούς ταξιδιώτες του μέλλοντος να έχουν πιθανότητες επιβίωσης αν εκτεθούν στο κενό σε αυτή τη ζώνη κινδύνου".

Νέα ήταν και η εισαγωγή ενός ειδικού συστήματος αλεξίπτωτου. Στα ωφέλιμα φορτία σε μεγάλα υψόμετρα, τα αλεξίπτωτα ανάκτησης ανοίγουν πλήρως μόλις το ωφέλιμο φορτίο απελευθερωθεί από το αερόστατο. Όμως το αλεξίπτωτο του θαλαμίσκου της Red Bull Stratos διέθετε ένα ύφασμα συγκράτησης στην περίμετρο το οποίο κρατούσε το άνοιγμα λίγο κάτω από τα 5 μέτρα διάμετρο για το αρχικό τμήμα της καθόδου, επιτρέποντας στο θαλαμίσκο να πέφτει πολύ γρήγορα (με σχεδόν 560 χλμ./ώρα) πριν το αλεξίπτωτο αναπτυχθεί πλήρως. Το αποτέλεσμα ήταν ο θαλαμίσκος να παρασυρθεί σε απόσταση μειωμένη κατά το ένα τρίτο (και η πρόβλεψη της ζώνης προσεδάφισης να γίνει με μεγαλύτερη ακρίβεια) και ο χρόνος καθόδου να μειωθεί κατά τα δύο τρίτα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις. Όπως λέει ο Don Day, ο μετεωρολόγος της αποστολής, "το πρόγραμμα Red Bull Stratos θα θέσει νέα πρότυπα για τις στρατοσφαιρικές πτήσεις και το ωφέλιμο φορτίο σκαφών με βάρος ελαφρύτερο από τον αέρα".

Ο Felix Baumgartner και ο Art Thompson πανηγυρίζουν την επιτυχημένη αποστολή του Red Bull Stratos
Ο Felix Baumgartner και ο Art Thompson © Joerg Mitter / Red Bull Content Pool

Στοιχεία ρεκόρ

Μετά από αρκετές εβδομάδες ανάλυσης των στοιχείων της αποστολής, ο Brian Utley, επίσημος παρατηρητής του Contest and Records Board της National Aeronautic Association των ΗΠΑ, ήταν σε θέση να δώσει νέες πληροφορίες σχετικά με τα στοιχεία των παγκόσμιων ρεκόρ, τα οποία βρίσκονται υπό έλεγχο για επιβεβαίωση από τη διοίκηση της Fédération Aéronautique Internationale (FAI), διαδικασία που συνήθως παίρνει αρκετό χρόνο:

Μέγιστη κάθετη ταχύτητα:* 1.357,6 χλμ./ώρα / 1,25 Mach
Προηγούμενη εκτίμηση: 1.342,8 χλμ./ώρα / 1,24 Mach

Μέγιστο υψόμετρο εξόδου (άλματος): 38.969,4 μέτρα
Προηγούμενη εκτίμηση: 39.045 μέτρα

Κάθετη απόσταση ελεύθερης πτώσης:* 36.402,6 μέτρα
Προηγούμενη εκτίμηση: 36.529 μέτρα

*χωρίς αλεξίπτωτο ευστάθειας ή συσκευή σταθεροποίησης

Ο Utley τόνισε ότι το υψόμετρο από το οποίο έκανε το άλμα του ο Baumgartner ήταν 24% μεγαλύτερο από το προηγούμενο γνωστό μεγαλύτερο υψόμετρο εξόδου, τα 31.333 μέτρα του άλματος του Joe Kittinger το 1960. Επίσης, επιβεβαίωσε τον αρχικό καταγεγραμμένο χρόνο της ελεύθερης πτώσης του Baumgartner (4 λεπτά, 20 δευτερόλεπτα) και το γεγονός ότι το αερόστατο του Baumgartner έφτασε στο ανώτατο υψόμετρο των 39.068,5 μέτρων (μεγαλύτερη γνωστή επανδρωμένη άνοδος) και κατέβηκε ελαφρά, καθώς ο Αυστριακός ετοιμαζόταν να κάνει το άλμα.

Ο Utley τόνισε, επίσης, ότι η κατηγορία "μέγιστης κάθετης ταχύτητας" είναι καινούργια για την FAI και δημιουργήθηκε ακριβώς εξαιτίας των ρεκόρ που καταρρίφθηκαν από το πρόγραμμα Red Bull Stratos.

Εγγράψου στο Red Bull Newsletter για να λαμβάνεις τα καλύτερα νέα στο mail σου!.

δες περισσότερα
Next Story