Buz Hokeyi
Buz hokeyi kuralları
Cezalardan skora, özel takımlardan lig farklılıklarına ve son güncellemelere kadar buz hokeyinin temel kurallarını bu yazıda bulacaksın.
Bu haberin içinde
Buz hokeyi hızlı, tempolu, heyecan verici ve çok fazla emek isteyen bir spor. Bunu ABD hokeyinin öncü isimlerden Laila Edwards'a sorunca şöyle cevaplıyor: "Sezon öncesi hazırlık, sezon içi hazırlıktan çok daha zor çünkü hazır olmaya çalışıyorsunuz ve elinizden gelenin en iyisini yapıyorsunuz."
Ama buz hokeyi sporcularını gerçekten takdir edebilmek için önce kurallarını anlaman gerekir.
Bu yazı, sporu tanımlayan detayları kapsar. İster yeni bir hayran ol, ister daha önce defalarca izlemiş ama netlik arayan bir izleyici ol, bu rehber her başlama vuruşuna (face-off), power play'e ve breakaway'e hazır olmanızı sağlayacak.
Amerikalı buz hokeyi yıldızı Laila Edwards
© Robert Snow/Red Bull Content Pool
01
Kural yapısı ve sporu yöneten kurumlar
Buz hokeyinin kuralları evrensel değil. NHL (Ulusal Hokey Ligi), Kuzey Amerika'da profesyonel spor için standardı belirlerken, IIHF (Uluslararası Buz Hokeyi Federasyonu) uluslararası turnuvaları denetler. ABD'de buz hokeyinin ulusal yönetim organı olan USA Hockey'in de kendi düzenlemeleri var ve bu düzenlemeler daha çok profesyonel olmayı düşünmeyen, hobi olarak oynayan oyunculara yönelik.
NHL, IIHF ve üniversite hokeyinin her birinin farklı kuralları var. Örneğin, IIHF maçları NHL'in standart 60 metre x 85 metre boyutuna kıyasla daha büyük sahalarda (60 metre x 30 metre) oynanır. Uzatma kuralları da farklıdır. NHL, normal sezonda üçe üç formatı kullanırken, IIHF penaltı atışlarına geçmeden önce tam bir uzatma periyodu oynatır. Cezaların uygulanışı ve kask gibi ekipman standartları da değişiklik gösterir.
Bu çerçeve içinde ligler, farklı yaş gruplarına ve rekabet seviyelerine uygun olacak şekilde kuralları uyarlayabilir. Buz hokeyinin temel prensipleri aynı kalsa da saha boyutu, uzatma kuralları ve ekipman düzenlemeleri gibi farklar bulunur. Örneğin, NCAA üniversite ligi kuralları birkaç küçük fark dışında NHL'e benzer. Bunlardan biri de sopa boyutu düzenlemelerindeki farklılıklar. Bu sayede NCAA'den NHL'e geçen Will Smith gibi profesyonel olma hayali kuran üniversite oyuncuları hazırlık yapabilirler.
Kurallar ve saha boyutları amatörden profesyonel her seviyede değişiyor
© Arturs Pavlovs/Red Bull Content Pool
Bu rehberdeki kurallar genel buz hokeyi düzenlemelerini kapsar, bu nedenle ayrıntıların liglere, oyuncu seviyelerine ve konuma göre değişebileceğini unutma.
02
Buz hokeyi kurallarının detayları
Pak hareketi ve sahipliği
Buz hokeyinde pak (puck) sürekli hareket halindedir fakat nasıl hareket ettiği sıkı şekilde düzenlenmiştir. Doğru pak kullanımı hassasiyet gerektirir ve bu kuralları ihlal etmenin cezaları vardır. Örneğin, sopayla omuz hizasının üzerinde paka temas etmek "yüksek sopa ihlali" olarak bilinir. Bu olduğunda genellikle hatalı takımın savunma alanında face-off yapılır.
Önemli olan, oyuncuların yalnızca sopalarıyla pas verebileceği ve şut çekebileceğidir. Ellerini kullanarak takım arkadaşına pas vermek yasaktır, yalnızca savunma bölgelerinde istisna vardır. Bir oyuncu puku eliyle gol atmaya çalıştığında, bu “batting the puck” denilen yasadışı bir harekettir.
Face-off'lar
EHC Red Bull München, SAP Garden'ın açılışında sahaya çıktı
© Red Bull München/City-Press/Red Bull Content Pool
Face-off’lar, pak oyuna sokulduğunda veya bir duraklamadan sonra oyunu yeniden başlatmak için yapılır. Her takımdan bir oyuncu karşı karşıya gelir, hakem pakı bırakırken onu kapmaya çalışır. Hakem, takımların nerede face-off yapabileceğini belirler ve bu noktalar buz üzerindeki işaretli yuvarlaklardır. Toplam dokuz tane face-off noktası vardır; her hücum bölgesinde ikişer tane (dört), her tarafsız bölge ucunda ikişer tane (dört) ve sahanın merkezinde bir tane.
Bir oyuncu çok erken hareket ederse veya pozisyon kurallarını ihlal ederse face-off tekrarlanabilir ve tekrar eden ihlaller oyuncunun face-off'tan men edilmesine yol açar. İhlalde bulunan oyuncu, oyunu geciktirmekten dolayı küçük bir ceza alır. Çok erken hareket etmenin yanı sıra diğer ihlaller arasında belirtilen pozisyona geçmemek, sopayı yanlış yerleştirmek, alan içine düzgün durmamak ve face-off dairesine izinsiz girmek bulunur.
03
Gol kuralları
Geçerli goller
Bir golün sayılması için, pakın tamamının kale direkleri arasından ve üst direğin altından çizgiyi geçmesi gerekir. Oyuncular sopalarıyla gol atabilir ama pakı bilerek tekmelemek, atmak veya elle vurmak yasaktır. Pakın başka bir oyuncunun patenine veya vücuduna çarpıp yön değiştirmesi yalnızca kasıtlı olmadığı sürece geçerlidir.
Buz hokeyinde kaleler küçüktür
© Red Bull München/City-Press/Red Bull Content Pool
Geçersiz goller
Bazı hareketler golün geçersiz sayılmasına neden olur. Çoğu sekme golü geçerli olsa da eğer pak hakeme çarparsa gol sayılmaz. Kaleciye müdahale, yani bir oyuncunun kalecinin kurtarış yapmasını engellemesi de sık görülen iptal nedenlerindendir.
Geçersiz gollerin diğer nedenleri şunlardır:
- Pakı bilerek tekmelemek veya elle vurmak.
- Sopanın ucu üst direkten daha yüksek bir noktada iken gol atılması.
- Hücum oyuncusunun kalecinin golü kurtarmasını engellemesi.
- Aynı anda fazla oyuncunun sahada bulunması.
- Kırık bir sopayla gol atılması.
- Pakın kırılması.
- Hücum eden takımın ofsaytta olması.
- Kalenin yerinden çıkması.
- Kalecinin orta çizginin ilerisinden şut çekmesi.
04
Ofsayt kuralı
Ofsayt, hücum oyuncusu paktan önce hücum bölgesine girdiğinde gerçekleşir. Eğer önce pak mavi çizgiyi geçmezse oyun durur ve face-off yapılır. Ancak gecikmiş ofsaytta oyuncuların hücum bölgesinden çıkarak tekrar oyuna katılma şansı vardır. Gecikmiş ofsaytta, hücum oyuncuları hücum bölgesini boşaltır veya her iki pateniyle mavi çizgiye dokunarak tekrar oyuna dahil olursa oyun devam eder.
Ofsayt kuralları adil oyunu korur ve oyuncuların "cherry-picking" yapmasını engeller. Bu, bir oyuncunun rakip kalenin yanında bekleyip uygun bir anda arkadaşından pas alarak kolayca gol atmasıdır.
05
Icing kuralları
Icing, bir oyuncu pakı orta kırmızı çizginin gerisinden vurup rakip kale çizgisini dokunulmadan geçtiğinde olur. Oyun durur ve hatalı takımın savunma alanında face-off yapılır. Hibrit icing kuralı, bir savunma oyuncusu önce pakın olduğu noktaya ulaşırsa hakemlerin icing kararı vermesine imkân tanır ve bu da oyuncu güvenliğini sağlar.
06
Cezalar ve ihlaller
Farklı ihlaller için farklı ceza verilir
© Den April/Red Bull Content Pool
Ceza türleri
Cezalar dört ana kategoriye ayrılır; küçük (minor), büyük (major), sportmenlik dışı (misconduct) ve maç cezaları.
- Küçük ceza (Minor penalty): En düşük düzey ihlaldir, oyuncu iki dakikalığına ceza kabinine gönderilir. Sık rastlanan ihlaller arasında çelme takma, sert oyun, cross-checking, hooking, yüksek sopa, slashing ve holding bulunur.
- Büyük ceza (Major penalty): Beş dakikalık cezadır, genellikle kavgalar ve ciddi ihlaller için verilir. Diğer nedenler arasında board'a çarpma (boarding), spearing, charging, arkadan veya kafaya body check, slashing vardır.
- Sportmenlik dışı (Misconduct): Sportmenlik dışı davranış için verilen 10 dakikalık cezadır. Oyuncu ceza kabinine giderken takımı yerine başka birini sokabilir. Bu ceza genellikle oyuncular buz dışında kavga ederlerse, hakemler kavgayı ayırdıktan sonra devam ederlerse, ekipman fırlatırlarsa veya hakeme küfürlü dil kullanırlarsa verilir. Hakemler oyuncunun sakinleşmeye ihtiyacı olduğunu fark ederse de bu kararı verebilirler.
- Maç cezası (Match penalty): Oyundan tamamen ihraçtır ve genellikle tehlikeli ya da dikkatsiz davranış için verilir. Oyuncu ihraç edildiğinde skor tablosuna 10 dakikalık ceza eklenir ve takımı beş dakika eksik oynar. Oyuncu kasıtlı olarak birine zarar verdiğinde veya zarar vermeye çalıştığında ihraç edilir. Sopa ile saldırılar, arkadan veya kafaya body check, board'a çarpma ve ısırma maç cezasına neden olabilir.
Yaygın ihlaller
Hokeyin hızlı temposu çok sayıda kural ihlaline yol açar. En yaygın olanları arasında rakibi sopayla düşürmek (tripping), sopayı sallayarak vurmak (slashing) ve sahada izin verilenden fazla oyuncu bulundurmak vardır.
Düşürme, yaygın ceza sebeplerinden biri
© Red Bull München/City-Press/Red Bull Content Pool
Penaltı atışları
Bir oyuncu açık bir breakaway sırasında faulle durdurulursa penaltı atışı verilebilir. Penaltı atışında atışı yapan oyuncu saha ortasından başlar ve yalnızca bir şansı vardır. Penaltı atışı, oyuncunun rakibini durdurmak için temas yapması halinde de verilebilir. Bazen hakemler küçük ceza yerine penaltı atışı tercih edebilirler. Atıcı ile kaleci arasındaki bu bire bir karşılaşma, oyuncunun engellenmeden gol atma şansı olduğu için oldukça dramatiktir.
07
Özel takımlar için kurallar
Power play stratejileri
Bir takım çok fazla ceza alıp eksik kaldığında, rakip takım sayı üstünlüğü kazanır. Buna "power play" denir ve takımlar bu fırsatı gol şansı yaratmak için kullanır. NHL takımlarının kullandığı dört power play sistemi vardır; umbrella, overload, 1-3-1 ve spread.
Oyuncular power play sırasında hızlı bir tempoda maça girip çıkarlar
© Sebastian Marko/Red Bull Content Pool
- Umbrella: Üç oyuncu mavi çizgiye yakın, iki forvet kale önünde pozisyon alır. Bu, top kaybını önler ve kaleciyi perdelemek için sekmeler yaratır.
- Overload: Oyuncular pakın olduğu noktada toplanırlar. Pakı döndürerek savunmacıları "aşırı yüklerler". Bu sayede sayı üstünlüğü oluşturulur, pas ve şut fırsatları çıkar. 1-2-2 sistemi olarak da bilinir, çapraz pas yollarını açarak yüksek skor ihtimalli fırsatlar yaratır.
- 1-3-1: Oyuncular dört üçgen halinde dizilirler. Oyun kurma noktasından, kenarlardan veya kale çizgisinin altından pas yaparak boş bir şuta bakarlar. Dengeli yapısı pak hareketini maksimize eder, alternatifli şut yolları açar ve yüksek kaliteli şut şanslarını artırır.
- Spread: Oyuncular hücum alanına yayılırlar. Rakip savunmayı açar ve daha geniş pas yolları oluşturur. 2-1-2 formasyonu olarak da bilinir, özellikle çapraz tek vuruş şutları için uygun pozisyonlar yaratır.
Penalty kill dinamikleri
Buz hokeyinde "penalty kill" kritik bir savunma stratejisidir. Takım ceza nedeniyle eksik kaldığında uygulanır. Başarıya, baskıya, pozisyon almaya ve takım çalışmasına bağlıdır. Etkili bir penalty kill; sürekli iletişim, hızlı karar alma ve rakip hareketlerini okuyup tepki verme becerisi gerektirir.
Takımlar genellikle kutu şeklinde bir savunma yapısı kurarak şut yollarını kapatır ve gol şanslarını sınırlarlar, oyuncular şutları engellerler ve pasları kesmeye çalışırlar. Agresif önde baskı, rakibin oyun kurmasını bozar ve zamanında yapılan pak uzaklaştırmaları rakibi yeniden organize olmaya zorlar.
08
Kaleciye özel kurallar
Sınırlı alanlar
Kalecilerin uyması gereken özel kurallar vardır. Bunlardan biri kalenin arkasındaki trapezoid alanıdır ve kaleciler yalnızca bu bölgede puku oynayabilirler. Bu alan, kale direklerinden başlayıp altı feet çapraza uzanan ve bitiş çizgisinden 8,5 metre uzaktaki noktalara kadar olan üçgendir. Kaleciler bu alan dışında pakı kullanamazlar.
Hokey kalecilerinin bu kadar kapsamlı giyinmesinin geçerli bir sebebi var
© Leo Rosas/Red Bull Content Pool
Kaleciye müdahale
Kaleciyle temas, golün iptal edilmesine veya cezaya neden olabilir. Bir oyuncunun hareketi kalecinin kurtarış yapmasını engelliyorsa bu bir müdahale sayılır. Kaleciyle temas kuran oyuncular ceza alırlar ve hatta başka bir oyuncuyu kaleciye itmek de buna dahildir.
09
Uzatma ve penaltı atışları kuralları
Normal sezonda maç berabere biterse beş dakikalık ve genellikle üçe üç "sudden death" uzatması oynanır. Uzatmada gol atan takım kazanır. Eğer gol olmazsa penaltı atışları yapılır.
Uzatmalar oyunun seviyesine göre farklılık gösterir
© Arturs Pavlovs / Red Bull Content Pool
Uzatmada her takım üç oyuncu ve bir kaleci gönderir. Karşı taraf müdahale edemez ve takımlar gol atmaya çalışır. Eğer eşitlik devam ederse penaltılar sudden death'e gider ve beş dakika içinde takımlar olabildiğince çok şut kullanır.
Play-off'larda ve Stanley Cup finalinde kurallar farklıdır. Bu maçlarda üçüncü periyot sonunda skor eşitse 20 dakikalık uzatma oynanır. Uzatmada sahada beş oyuncu kalır ve eğer ilk uzatmada gol olmazsa gol atılana kadar yeni 20 dakikalık periyotlar eklenir.
Bu haberin içinde