F1
Hava Durumu F1 Sürücülerini ve Takımları Nasıl Etkiliyor?
Hava koşullarının F1 yarışlarını nasıl etkileyebileceği ve Oracle Red Bull Racing gibi ekiplerin sürücülerinin önde kalmasını sağlamak için neler yaptığı hakkında her şeyi bu yazıda bulabilirsin.
Max Verstappen arka arkaya ikinci kez Formula 1 Sürücüler Şampiyonası'nı kazanırken zorlu koşulların üstesinden gelmesi gerekiyordu. Şiddetli yağmur, 2022 Japonya Grand Prix'sini kesintiye uğrattı ve iki turun ardından kırmızı bayrakla yarış durdu.
Max Verstappen, Suzuka'da büyük bir sprey oluşturuyor
© Getty Images/Red Bull Content Pool
En nihayetinde Verstappen pistte liderlik etmeye devam etti ve zafere ulaşarak Dünya Şampiyonluğu unvanını elde etti. Hollandalı sürücü, geride toplanabilecek 112 puan varken, sıralamada 113 puanlık bir üstünlüğe ulaşmıştı.
Verstappen, özellikle yağmurlu yarış günlerindeki başarılı performanslarıyla bilinir. Bunu, ıslak koşullarda araç kullanmak için harcadığı uzun saatlere bağlıyor. "Çok fazla yağmur yağan Belçika ve Hollanda'da gibi ülkelerde büyüdüm. Bu yüzden aniden yağmur yağmaya başladığında geri dönmeyi hiç sevmiyoruz. Sadece yağmur lastikleri takıp pratik yapıyorduk ve bu çok yardımcı oldu. Neyin ne olduğunu çok daha iyi anlıyorsunuz."
2023 Formula 1 Dünya Şampiyonası sezonu takviminde Mart'tan Kasım'a ve beş farklı kıtaya yayılan 23 yarışla, takımların üstesinden gelmesi gereken çok çeşitli hava koşulları olduğunu tahmin etmek hiç de zor değil. Sürücülerin ve ekiplerinin kendilerini karşılayacak her türlü hava koşuluna hazırlıklı olması gerekiyor.
Formula 1, yağmur ve güvenlik aracı...
© Getty Images/Red Bull Content Pool
Fransa'da güneşli bir gün
© Getty Images/Red Bull Content Pool
01
Pist
Arabalara ve sürücülere geçmeden önce, havanın pisti nasıl etkileyebileceği hakkında konuşmalıyız.
F1'de yarış hafta sonu sıcaklıkları 5°C ile 42.5°C arasında değişiyordu. Genel kural, gün ne kadar sıcaksa, pistte yol tutuşun o kadar az olacağı öngörülebilir. Bunun nedeni, F1 lastikleri araçlara takıldığında zaten ısınır ve pistte giderken daha fazla ısı üretir. Dolayısıyla pistin yüzeyi de gerçekten sıcak olduğunda, lastiklerin aşırı ısınmasına ve çok daha hızlı aşınmasına neden olabilir.
Yıpranan lastikler
© Getty Images/Red Bull Content Pool
Ölçeğin diğer ucunda ise düşük sıcaklıklar vardır. Pist yüzeyi çok soğuksa, lastikler hareket etmek için daha fazla enerjiye ihtiyaç duyar ve bu da lastiklerin çok daha hızlı basınç kaybetmelerine neden olur.
Pistte nem olduğunda, F1 arabalarının sahip olduğu kavrama ve çekiş azalır. Yağış ve ıslak yarış yüzeyini hesaba katan ekipler, en iyi sonucu elde etmek için araçta kendi modifikasyonlarını yaparlar.
Yağmur, görüşü de ciddi şekilde etkileyebilir. Yağmur yeterince şiddetliyse, sürücülerin pisti görmesi gerçekten zor olabilir; bu durum, yarış sırasında diğer sürücülerin püskürttüğü sprey nedeniyle durumu çok daha kötü hale getirir. Hatta zaman zaman, 2021 Belçika Grand Prix'sinde olduğu gibi yarışların ertelenmesine ve iptal edilmesine neden olabilecek bir güvenlik tehlikesi haline getirebilir.
Sprey pist içinde görüşü oldukça zorlaştırıyor
© Getty Images/Red Bull Content Pool
02
Performans
Havanın yarış üzerinde çok büyük bir etkisi olabileceğinden, sürücülerin ve ekiplerinin, belirli bir yarış haftasonunda Tabiat Ana'nın önlerine çıkardığı her şeye karşı gerçekçi bir şekilde hazırlıklı olmaları gerekir.
Bir ekibin genel hedefi, arabayı olabildiğince serin tutmak için hava akışını en üst düzeye çıkarmakla arabanın güç çıkışını en üst düzeye çıkarmak arasında bir denge bulmaktır. Bir ekip hava akışını artırmaya çok fazla odaklanırsa, araba daha az aerodinamik hale gelir, ancak bir ekip bunun yerine arabanın enerji çıkışını artırmaya çok fazla odaklanırsa, bileşenler aşırı ısınabilir ve arızalanabilir.
Kuru zeminde, F1 sürücüleri kuru veya "kaygan" lastikler kullanır. Bu lastiklerin sırtı yoktur, bu da onları yarışlarda mevcut olan en hızlı lastik yapar. Bu lastiklerin sınıfı C0 (sert) ile C5 (yumuşak) arasında değişebilir. Daha sert lastikler pistte daha az yol tutuşuna sahiptir ancak daha dayanıklıdır, daha yumuşak lastikler ise pistte daha fazla yol tutuşuna sahiptir ancak daha az dayanıklıdır.
Bu lastikler ıslak zeminde tutuşa sahip olmadıkları için yalnızca pist kuruyken iyidir kullanışlıdır.
Pürüzsüz lastikler kuru zemine hazır
© Getty Images/Red Bull Content Pool
Verstappen gridde yerini almış
© Getty Images/Red Bull Content Pool
03
Sürücüler
Aracın dışında olup bitenler kadar, içinde olup bitenler de önemlidir. Sürücünün oturduğu kokpitin sıcaklığı 60°C'ye kadar çıkabilir.
Kokpit ısısını artıran dört faktör:
- Motor, önemli miktarda ısı üreten kokpite yakındır.
- Frenler 1.000°C'ye kadar ısı üretir.
- Arabanın aerodinamik tasarımı aslında ısıyı kokpite yönlendiriyor.
- Kokpitin kendi içinde hava akışı eksikliği var.
Gölgede ve güneşte Checo
© Getty Images/Red Bull Content Pool
F1 düzenlemelerinin ve ekiplerinin ekstra araştırma ve geliştirmeyi yönlendirdiği önemli bir alan da sürücülerin yarış kıyafetleridir. Kıyafetler; yangından korunma ve ısı kontrolünü sağlamak için tasarlanmıştır. Ancak hidrasyon sistemlerini kullanmanın ve giysilerine soğutma yastıkları takmanın dışında, sürücülerin kokpitte serin kalmak için yapabileceği pek de bir şey yoktur.
Sürücünün görüş seviyesi, ekiplerin zaman zaman aşması gereken başka bir engeldir. Yağmurdan sise veya gece yarışlarında kullanılan ışıklandırmaya kadar F1 yarışları, sürücü nereye gittiğini düzgün göremezse çok tehlikeli hale gelebilir. Kasklar, yağmur suyunun kaskın içine girmemesini sağlamak için suya dayanıklı ve özel bir kaplamaya sahip vizörlerle donatılmıştır. Vizörler ayrıca sürücüleri uçuşan parçalardan kaynaklanan herhangi bir göz veya yüz hasarından korur.
04
Taktikler
Sürüş stratejileri, hava koşullarına göre önemli ölçüde değişir.
Örneğin, pistte su birikintisi olduğunda takımlar, araçlarının pistte kaymaması için gereken çekiş gücüne ulaşmak için ıslak lastiklere başvurur. Bununla birlikte, pist biraz kurumaya başladığında, takımlar arasında daha hızlı ara lastiğe (ıslak ve kuru tasarımlar ve hamur karışımları karışımı) ne zaman geçeceklerine karar vermeleri gereken gerçekten bir satranç maçı başlar.
Lastik seçimi büyük önem taşıyor
© Getty Images/Red Bull Content Pool
Hamlelerini çok erken yaparlarsa, pistin ıslak kısımlarında çekişi kaybedebilir ve geride kalmaya başlayabilirler, ancak çok geç hareket ederlerse ıslak lastiklerini yakma riskine girerler ve halihazırda geçiş yapmış olan takımlar kendilerini sürüden ayırmaya ve kapanması imkansız bir fark oluşturmaya başlarlar.
