Aktif Yaşam
Koşmak Beyninize Neler Yapıyor?
Parkura çıkıp da ayaklarınız zemini dövmeye başladığında beyninize ve vücudunuza neler olduğunu nörolog Ben Martynoga açıklıyor.
Dikkatimizi toplamaya ihtiyaç duyduğumuzda, işte geçen stresli bir günün sonrasında, ya da en basitinden diyetimize destek olacak bir aktivite aradığımızda başvurduğumuz ilk şeylerden biri koşu... Meditatif etkisi dahil, az önce saydığımız tüm durumlarda bize gerçekten yardımcı olduğu bilim insanları tarafından da doğrulanıyor. Nörolog Ben Martynoga, "Hayatla baş edebilmek için hareket etmeye ihtiyacınız var," diyor ve koşmanın beyinde yaptıklarını bakın nasıl anlatıyor.
1. Her koşucunun sınırları vardır
"Koşu sırasında bir süre sonra tükenmişlik hissetmek normaldir fakat asıl başarı da işte o noktadan sonra başlar," diye anlatıyor yaşananları Ben Martynoga. "Vücut bu gibi durumlarda kendi ilacını kendi üretir ve endorfinler ile endocannabinoidler bunlardan bazılarıdır. Bu salgılar beyin üzerinde aslında dışarıdan alınan birtakım uyarıcı maddelerin yaptığı etkiyi yaparlar fakat vücut doğal olarak ürettiği için bağımlılık tehlikesi yoktur. Koşarken sınırları zorlamak bazen çok keyifli olabilir."
2. Uzun koşularda beyin küçülür
Yapılan bilimsel araştırmalara göre uzun mesafeli maraton koşanların beyinleri yarış sırasında küçülür ve bu fark başlangıç ve bitiş çizgisi arasında %6'yı bulabilir. Ben'e göre bu sezgisel bir tepki ve aslında vücudunuzun tükenmesi, beyninizin de tükenmesi anlamına geliyor. Boyut olarak oldukça küçük bir organ olmasına rağmen toplam kalorinin %20'sini kullanan beyin, fiziksel bir aktivite sonrası yaşanan tükenmeden kendi payına düşeni mutlaka alıyor.
3. Stres sadece zihninizle sınırlı kalmaz
Eğer işte stresli bir gün geçiriyorsanız bunun mutlaka bedeninizde de etkileri olacaktır. Beynin kontrol merkezi sayılan hipotalamus önce hipofiz bezini harekete geçirecek ve sonra ikisi birden böbreküstü bezlerine sinyal yollamaya başlayacaklar. "Bunun sonucunda vücudunuz adrenalin ve kortizol ile dolmaya başlayacak," diye açıklıyor durumu Ben. "Kalp atışlarınız hızlanacak, göz bebekleriniz büyüyecek, damarlarınızdaki basınç yükselecek ve daha sık nefes alıp vermeye başlayacaksınız. Bu şekilde yaptığınız işe konsantre olmanız mümkün değil." Eğer böyle bir durumda kalırsanız sizi tekrar normale döndürecek en iyi ilaç daha üretken bir işle uğraşmaktır. Mesela koşuya çıkmak...
Evet, galiba koşmak gibisi yok!
© Marcelo Maragni/Red Bull Content Pool
4. Koşmak için doğdunuz
"İşte size zihinsel anlamda toparlanmanızı sağlayacak iyi bir neden; eğer insanlığın yaşadığı evrim sürecine kısaca bir göz gezdirirseniz vücudunuzun koşmak için yaratıldığını anlarsınız," diyor Ben. Koşmak, bedeninizin kontrolünü yeniden elinize almanızı sağlayacak önemli bir ateşleyicidir. Koşu yaparak işinize daha iyi odaklanır, dikkatinizi yeniden toplar ve sorunlarınızı çözmeye başlarsınız. Hafızanız daha iyi işlemeye başlar ve yaptığınız işten sonuç almak daha kolay hale gelir.
5. Koşu farkındalığınızı artırır
Düzenli olarak koşuya çıkmanın insan üzerinde meditatif bir etkisi vardır ve koşu sırasında yaşadığınız ana odaklanırsınız. Koşarken dikkatiniz nefesinizde, adımlarınızda ve o anda sizi çevreleyen mekandadır. "Eğer şanslıysanız bir tür trans haline girerseniz ve tasalanacağınız hiçbir şey olmayan, dün yaşadıklarınızın hesabını yapmadığınız, yarın neler olacağını düşünmediğiniz huzurlu bir alanda bulursunuz kendinizi," diye açıklıyor yaşananları Ben. "Geldiğiniz yer aslında sizin sorunlardan arınmış zihinsel evinizdir."
6. Beyin koşu sonrası ağrılar ile baş edebilmeniz için kimyasallar üretir
"Bu kimyasallar vücut üzerinde ilaç etkisi yapar ve size mutluluk ile zindelik yaşatarak hayatınıza daha kolay devam etmenize yardımcı olur. İnsanlar genellikle zorlu koşu parkurlarından sonra sadece hissettikleri iyi yanlardan bahsederler ve eklem/kas ağrısı gibi zorlukları fazla anmazlar. Psikoloji bilimine göre beyin genellikle iyi anılara ağırlık verir ve başarı, mutluluk gibi pozitif kazanımları diğerlerine göre daha ön plana çıkarır. Hatta bazı durumlarda beyin farklı kimyasallar salgılanmasını sağlayarak koşu sonrası yaşanabilecek yoğun ağrıları bile dindirmek için çalışabilir.
7. Hafızanızı geliştirebilirsiniz
Koşmanın hafızanızı güçlendireceğinden daha önce de bahsetmiştik fakat bunun kalıcı bir etki olacağını biliyor muydunuz? Koşuya ara verdiğiniz zamanlarda bedensel kazanımlarınız zamanla geri gelebilir fakat gelişen hafızanız için işler böyle yürümez, o kalıcıdır. Genç ve yaşlı insanlar üzerinde yapılan bilimsel araştırmalara göre bir ayı geçen sürelerde yapılan düzenli antrenmanlar sonucu beyindeki hipokampus bölgesi büyüyor ve hafızanız kalıcı olarak güçleniyor.
8. Tembel bir beden, tembel bir beyin demektir
"Bütün gün boş boş oturmak çok tehlikelidir!"diyor Ben. "Sadece bedeniniz değil, zihinsel melekeleriniz de bu tembellikten büyük zarar görür. Hayatla baş edebilmek için hareket etmeye ihtiyacınız var ve yapacağınız küçük sportif aktiviteler size bu konuda önemli kazanımlar sağlayacaktır."
9. İlk adım hep en zor olanıdır
Üzerinizi değiştirip spor ayakkabılarınızı ayağınıza geçirmek ve kendinizi kapıdan dışarı atabilmek aslında işin en zor kısmıdır. Bu ilk safhada beyninizde mazeretler üretebilir ve kendi kendinizle küçük çatışmalar yaşayabilirsiniz fakat biraz gayret edip kontrolü elinize alırsanız gerisi mutlaka gelecektir.
