MÜZİK
İyi Bir Müzikseverin Iskalamaması Gereken 16 Belgesel
Homecoming, Amy, DIG!, Gimme Shelter, Anvil! ve dahası... Birbirinden çarpıcı bu belgeselleri müzikseverim diyen herkes mutlaka izlemeli!
Müzik dünyası ile ilgili onlarca yapım arasından bir seçim yapmakta zorlananlar, sizin için buradayız. Hemen göz atmak isteyeceğiniz 16 önerimiz var.
1. Homecoming (A Film by Beyoncé) (2019)
Süre: 137 Dakika
Neden önemli: Beyoncé sıradan bir pop yıldızı değil. Çağımızın belki de en etkili ikonlarından biri. Beyoncé de bu gücünün farkında ve bugüne kadar özellikle sosyal konularda sesini yükseltmekten çekinmedi. Beyoncé’nin Netflix’te yayınlanan Homecoming belgeselinde de durum farklı değil. Kağıt üzerinde Beyoncé’nin Coachella 2018 performansını konu alan belgesel aslında birçok noktaya değiniyor. Festival tarihinin ilk siyah kadın headliner’ı olan Beyoncé, belgeselde Coachella performansına hazırlık aşamasını anlatırken toplumsal sorunlara da değiniyor. İki saatten uzun süren Homecoming, bu nedenle bir konser filminden çok daha fazlası.
2. Anvil! The Story Of Anvil (2008)
Ödül: Independent Spirit Award En İyi Belgesel Ödülü, Evening Standard Britanya Film Ödülleri En İyi Belgesel Ödülü
Süre: 90 dakika
Neden önemli: Çünkü karşımızda metal müziğin kök salmasında önemli katkıları olan fakat asla ilham verdiği Metallica, Anhtrax ve Slayer gibi şöhreti yakalayamayan Kanadalı fenomen bir ekip var. Kuruluşunun 30. yılı olan 2008'de gösterime giren ve Toronto çıkışlı ekibin hayatta kalabilmek için ne gibi başka işlerle uğraştığını, terslikler ile geçen Avrupa turnesini, 13. albümlerini yayınlamak için eşten dosttan nasıl borç aldıklarını ve Steve "Lips" Kudlow ile baterist Robb Reiner'ın neredeyse kardeşliğe varan yakın arkadaşlığını konu alan film, duygusal bir başyapıt.
3. Beats Rhymes & Life: The Travels of a Tribe Called Quest (2011)
Süre: 97 dakika
Neden önemli: Karşımızdaki kesin yargılarda bulunan ve seyircide şok etkisi yaratacak olaylara parmak basan takım elbiseli bir belgesel değil, hayatın ve yaşananların ta kendisi. Yönetmen Michael Rapaport oldukça ateşli bir Tribe Called Quest hayranı ve bu yüzden hem olaylara hem de kişilere bakış açısı daha çok bu kimliğinden kaynaklanan bir kurgu içeriyor. Bir çeşit "Rap Müziğe Giriş" dersi olarak tanımlanabilecek belgeselde Pete Rock, Busta Rhymes, Dennis Miller, Talib Kweli, De La Soul, Common, Too $hort, The Roots, Beastie Boys, Mos Def ve Ludacris gibi bir araya gelmesi neredeyse imkansız olan bir ekibin müzik dünyasında yaşadıklarını ilk elden dinlemek mümkün.
4. The Devil And Daniel Johnston (2005)
Ödül: Sundance Film Festivali En İyi Belgesel Yönetmeni Ödülü
Süre: 110 dakika
Neden önemli: '80'li yıllarda Austin, Teksas'ta parlamaya başlayan ve bir süre sonra hem müziği hem de sanatsal anlayışıyla yerel bir figür olmaktan çıkıp MTV'nin bile radarına giren Daniel Johnston, 1990 yılında iyiden iyiye kendini gösteren şizofreni nedeniyle bambaşka bir noktaya dümen kırmak zorunda kalmıştı. Uzun yıllar özel kliniklerde gözetim altında kalan fakat tüm yaşadıklarına rağmen bugün hala müziği ve çizgileriyle var olmayı başaran Johnston'ın yaşamını konu alan yapımda Thurston Moore ve The Simpsons'ın yaratıcısı Matt Groenig gibi isimlerin katıldığı etkileyici bazı röportajlara da rastlamak mümkün.
5. DIG! (2004)
Ödül: Sundance Film Festivali Belgesel Dalında Jüri Özel Ödülü
Süre: 107 dakika
Neden önemli: Ondi Timoner'ın hem yönetmenliğini hem de yapımcılığını üstlendiği belgesin adı aslında DIG! yerine EGO! da olabilirmiş çünkü yapıma konu olan The Brian Jonestown Massacre ve The Dandy Warhols gerçek anlamda ego savaşlarına sahne olan iki grup. '90'lı yıllarda derli toplu birer rock grubu olan bu iki ekibin "dahi çocukları"nın nasıl birer megalomana dönüştüğü ve özellikle BJM'den Anton Newcombe'un ekip üyeleri ile plak şirketi temsilcisi önünde nasıl kavga ettiğini gözler önüne seren belgesel, gelecekte bir rock yıldızı olmayı planlayan, hatta daha öncesinde nasıl insan olunacağını merak eden yeni nesiller için gayet eğitici olabilir.
6. Don't Look Back (1967)
Süre: 96 dakika
Neden önemli: Bugün ünü ve mirası tartışılamayacak bir noktada olan Bob Dylan'ın henüz daha yolun çok başındayken çıktığı 1965 tarihli Birleşik Krallık turnesinde yaşananları konu alan yapım, onu adım adım takip eden D.A. Pennebaker'ın imzasını taşıyor. Dylan'ın daha sonra tek gerçek aşkı olacak olan Joan Baez, John Mayall, Ginger Baker ve Allen Ginsberg gibi birçok ismin de içinde yer aldığı belgesel ünlü Subterranean Homesick Blues ile başlıyor ve Dylan'ın hem hayranları hem de basınla olan ilişkisini de gözler önüne seriyor.
7. Gimme Shelter (1970)
Süre: 91 dakika
Neden önemli: Filmin niye bu kadar önemli olduğunu anlamak için, yapıma konu olan Madison Square Garden ve Altamont - California'daki iki konserde neler olduğunu bilmekte fayda var. Bir seyircinin bıçaklanarak öldürüldüğü, bir Jefferson Airplane üyesinin Hell’s Angel tarafından dövülerek dışarı atıldığı, Mick Jagger'ın suratının ortasına yumruk yediği, genç Tina Turner'ın sahnede gözüktüğü ve George Lucas'ın görüntü almaya çalıştığı bir ortamdan bahsediyoruz.
Albert ve David Maysles ile Charlotte Zwerin'in elinden çıkan Gimme Shelter, özellikle güvenliği Hell’s Angels tarafından sağlanan Altamont'taki ücretsiz konserde yaşananlar sayesinde adeta bir gerilim filmi tadında ilerliyor. Verilen yanlış kararlar sayesinde rock tarihinin en fırtınalı günlerine tanıklık etmek isteyenler için mutlaka izlenmesi gereken bir belgesel yapım.
8. Poo Bear: Afraid of Forever (2017)
1 dakika
Poo Bear Trailer
Süre: 58 dakika
Neden önemli: Özellikle son 10 yılda müzik endüstrisinde ticari başarıyı yakalayan birçok hit parçanın arkasındaki isim olan Jason "Poo Bear" Boyd'un acımasız kuralları olan bu sektörde zirvede kalma çabasını konu alan film, sokaklarda yaşayan bir evsizken satış rekorları kıran şarkıları yapan adama dönüşen genç bir yapımcının ilginç yolculuğunu gözler önüne seriyor. Robin Thicke, Scott Storch ve DJ Skee gibi isimlerin de röportajlarını barındıran belgesel oldukça ibret verici bir anlatıma sahip.
9. 'The Last Waltz' (1978)
Süre: 117 dakika
Neden önemli: Çünkü bu MartinScorsese imzası taşıyan bir konser filmi. Amerika - Kanada melezi bir root rock ekibi olan ve Bob Dylan'ın arkasında çalarak ünlenen The Band'in 1976 yılında San Francisco Winterland Ballroom'da verdiği veda konserine Van Morrison, Joni Mitchell, Muddy Waters, Neil Young, Bob Dylan, Ringo Starr, Neil Diamond ve Eric Clapton gibi sayısız isim katılmıştı. Çeşitli röportajlar ve düzenlemesi yapılmış bazı stüdyo performanslarını da içeren filmde Scorsese'nin müziği ustaca merkeze alma becerisini de görmemek elde değil.
10. Amy (2015)
Süre: 128 dakika
Neden önemli: Hiç tartışmasız çağımızın en önemli R&B/caz vokallerinden biri olan Amy Winehouse'un yükselişini, düşüşünü ve son döneminde yaşadığı bunalımları konu alan filmde yönetmen Asif Kapadia'nın imzası var. Kariyeri boyunca Rehab ve Valerie gibi birçok hit parçaya hayat veren Winehouse'a ait orijinal ses ve görüntü kayıtlarını da içeren belgesel yapım, sanatçının bugüne kadar fazla bilinmeyen yanlarını da açığa çıkartan bir portresini çiziyor.
11. Scott Walker: 30 Century Man (2006)
Süre: 95 dakika
Neden önemli: '60'lı yılların başında geleneksel tarzda bir pop şarkıcısı olan ve ara sıra verdiği Vegas konserleriyle adını yerel anlamda sağlama alan bir müzisyenken ansızın yön değiştiren ve 1967'den sonra bambaşka bir kariyere adım atan Scott Walker'ın hikayesi bu yolda yürüyen birçok insana ilham verebilir.
Sadece bir defa değil, neredeyse her 10 yılda bir kabuk değiştirerek yenilenen tarzını 2012 tarihli albümü Bish Bosch ile 21. yüzyıla taşımayı başaran Walker'ın sıra dışı hayatını kendi ağzından ve David Bowie, Brian Eno, Jarvis Cocker gibi isimlerden dinlemek belgeseli değerli kılan unsurlardan sadece bazıları.
12. Some Kind of Monster (2004)
Ödülü: Independent Spirit Award En İyi Belgesel Ödülü
Süre: 141 dakika
Neden önemli: Heavy metal tarihinin merkezinde yer alan ve Kill 'Em All, Ride The Lightning, Master Of Puppets, ...And Justice For All gibi albümleriyle bir kuşağın idolü haline gelen grupta aslında işlerin o kadar da iyi gitmediğini anlamak açısından oldukça çarpıcı bir yapım.
Sekiz numaralı albüm St. Anger'ın yapım aşamasında Jason Newsted'in gruptan ayrılması, James Hetfield'ın alkol sorunu yüzünden bozulan ilişkileri, işler daha da kötüye gidince bir rehabilitasyon merkezine yatışı ve en sonunda Metallica'nın küllerinden yeniden doğuşu... Orijinal ses ve görüntü kayıtları kullanılarak yapılan tamamen gerçek bir hikaye.
13. Style Wars (1983)
Ödülü: Sundance Film Festivali Belgesel Dalında Jüri Büyük Ödülü
Süre: 70 dakika
Neden önemli: Zaman geçtikçe değeri daha da iyi anlaşılan çok özel çekim/röportajlara sahip olması ve graffiti, rap, breakdans üçlüsünün ne kadar ayrılmaz olduğunu gözler önüne sermesi açısından eşsiz bir yapım. Tony Silver'ın yönetmenliğini yaptığı Style Wars, arşivlik bir dokümandan çok, akıcı sinematografisi ile insanı ekran başına kilitleyen sürükleyici bir film gibi. 70 dakikalık yapımda dönemin New York belediye başkanı Ed Koch gibi bazı yöneticilerle yapılan röportajların yanı sıra The Sugarhill Gang, Fearless Four, Grandmaster Flash ve Rammellzee gibi isimlerin müziklerine de kulak vermek mümkün.
14. Theremin: An Electronic Odyssey (1993)
Ödülü: Sundance Film Festivali Belgesel Film Yapımcıları Ödülü
Süre: 82 dakika
Neden önemli: Modern zamanların bilinen en tuhaf müzik aletinin icadını ve zaman içindeki kullanımına ait hikayeleri dinlemek açısından izlemeye değer. Rus bilim insanı Leon Theremin'in tesadüf eseri icat ettiği ve aynı adla (Theremin) anılan cihaz, synthesizer teknolojisine ilhamvermesiaçısındanoldukçaönemli bir yere sahip. Her ne kadar artık unutulmuş bir müzik aleti olsa da hikayesini dinlemek ve bunu Robert Moog, Brian Wilson gibi insanların anlatılarıyla renklendirmek filmi daha da çekici kılıyor.
15. Wattstax (1973)
Süre: 98 dakika
Neden önemli: Çünkü "Siyahi Woodstock" olarak anılan bir festivali tüm canlılığıyla gözler önüne sererek Amerikan müzik tarihinin önemli bir dönemine ışık tutuyor. 20 Ağustos 1972'de Los Angeles Memorial Coliseum'da düzenlenen tek günlük festival Wattstax, yine aynı şehirde yedi yıl önce gerçekleşen Watt Ayaklanması'nı anmak için düzenlenmiş ve tüm organizasyonu Stax Records üstlenmişti. Biletleri 1 dolardan satılan gösteriye oldukça ciddi bir kalabalık katıldı ve o gün sahneye çıkan isimler arasında The Dramatics, The Staple Singers, The Bar-Kays, Albert King, Little Milton, Luther Ingram ve Isaac Hayes gibi isimler de yer almıştı.
Mel Stuart imzalı belgesel işte tüm bu curcuna içerisinde hem müzisyenlerin hem de seyircilerin nabzını tutuyor ve bunu sokak çekimleri ile de birleştirerek ortaya o yılların siyahi müziğine ait güzel bir portre çıkartıyor.
16. You’re Gonna Miss Me (2005)
Süre: 95 dakika
Neden önemli: Roky Erikson'ın sağlığı son yıllarda gayet yerinde ve Austin'de yılda bir veya iki konser vererek hayranlarıyla birlikte hayatını sakince sürdürüyor. Ama bu gidişat her zaman böyle değildi...
Müzik belgeselleri, performanslar ve dahası için buraya tıklayarak Red Bull TV'ye göz atabilirsin.
