Özel Röportaj: Dario Costa'dan Hareket Halindeki Trene İnişin Perde Arkası

Dario Costa: Biliyorsun, bu benim hayatımın tüm anlamı. Tek bir günü bile boşa harcamamaya çalışıyorum ve havacılığın sınırlarını zorlamak için elimden gelen her şeyi, mümkün olan her yolu deniyorum. Her zaman şunu söylerim: “Her oyunun iki tür insana ihtiyacı vardır. Biri, oyunu kurallarına göre oynayan kişidir.” Sonra o kuralları değiştirmeye çalışan birine de ihtiyaç vardır. Aksi halde oyun gelişmez, canlı kalamaz ve hayatta kalamaz. Bu aslında her şey için geçerli. Örneğin benim yaklaşımımın da bu cesur duruşla paralel olduğunu düşünüyorum. Kendi uçuşumdan artık yeni bir şey öğrenmediğimi fark edeceğim güne kadar devam edeceğim. O an geldiğinde bu, tehlikeli hale geldiğim anlamına gelir. Yani kendi yeteneklerimi olduğundan fazla değerlendiriyorum demektir çünkü havacılık asla öğrenmenin bitmediği bir alan. Öğrenmeyi bıraktığım gün ise kendimi uçmayı bırakmaya zorlayacağım. Umarım bu çok geç bir zamanda olur ama evet. Biliyorsun, bazen ben de tam olarak fark etmiyorum. Bu projede konfor alanımın gerçekten çok dışına çıktım. Bu tarz bir proje normalde yaptığım işlerden biri değil. Genelde daha yüksek hızların ve yüksek G kuvvetlerinin olduğu, daha dinamik projeler yapıyorum. Bu ise aslında çok düşük hızdaydı hatta kağıt üzerinde bu uçak için izin verilen en düşük hızın bile altındaydı. Yani bu proje gerçekten benim alışık olduğum alanın çok dışındaydı. Bu yüzden bu kadar zorlandım çünkü çok şey öğrenmem ve çok şey keşfetmem gerekti. Ama aslında bu projenin en güzel yanı da buydu. Öyle ki, bu deneyimi sonraki işlerime yanımda götürüyorum.

Dario Costa: Evet, bu iki yıl boyunca adım adım düşündüğümden çok daha zor olduğunu fark ettim. Aslında Tunnel Pass projesinde de benzer bir durum yaşamıştım. İşin fiziğine ne kadar derin indikçe ne kadar zor olduğunu o kadar iyi gördüm. Başlangıçta projeyi yine hafife almıştım. “Tamam, sonuçta bir pist üzerine iniş yapmak gibi” diye düşündüm çünkü bu aslında 30-40 yıldır yapılan bir şeydi. Gösteri pilotları bunu yapıyor. Ama sonra fark ettim ki benim uçağım yüksek kanatlı değil, orta kanatlı. Yani nereye ineceğimi göremiyorum. Bu zaten ilk büyük farktı. Ayrıca kamyonun oluşturduğu gibi büyük bir türbülans da yoktu. Benim durumumda 10 vagonlu bir tren vardı. Üstelik daha düşük hızda uçuyorum ve iniş, bu iş için özel tasarlanmış yavaş uçaklarla yapılmıyor. Benim lastiklerim çok küçük. Hata payım neredeyse hiç yok. Bütün bunlar adım adım ortaya çıktı ve projeye yaklaştıkça, hatta bir gün öncesine kadar, kendimi bunu yapmamaya ikna etmeye çalıştığım bir an bile oldu. Zihinsel olarak gerçekten imkansız olduğunu hissettiğim bir noktaya geldim. Hız kontrolü için yaptığım ilk uçuştan sonra ise (aslında bunu kimse bilmiyor) biraz daha yaklaşmayı denedim, belki teker koyabilir miyim diye görmek istedim. Ve bunun… yani düşündüğümden bile zor olduğunu, neredeyse imkansız göründüğünü fark ettim. Bu noktada kendimi biraz zorlamam gerekti. Etrafımdaki ekip, sürece ve hazırlığa güvenmem için beni gerçekten destekledi. Ama ilk uçuştan sonra %100 vazgeçmek istedim. “Bunu iptal etmek için bir bahane bulacağım” dedim. “Uçak iyi hissettirmiyor” diyeceğim belki, bilmiyorum… Aklımdan pek çok absürt ve saçma şey geçti. Çünkü elbette kolay değildi. Bir an gerçekten “Bu olmayacak” diye düşündüğüm bir noktaya geldim.

Dario Costa: Evet, aslında kendimi ben ikna etmedim. Beni ekibim ikna etti. Etrafıma baktığımda insanların çok pozitif olduğunu, sürece güvendiklerini ve gerekli tüm hazırlıkları yaptığımıza inandıklarını gördüm. Sonra bu beni yeniden yere bastı ve bildiğim o sürece geri döndürdü. “Tamam, bu ilk uçuştu” dedim. “Şimdi bir tane daha yaparız, daha da yaklaşırız, daha iyi oluruz.” Böyle ilerledim. Cumartesi yaptığım ikinci uçuş aslında çok iyiydi. Trenle hizalanmayı başardım ve bu beni çok mutlu etti çünkü en zor ilk adım buydu. Ertesi gün, pazar günü yaptığım ilk uçuşta inişi gerçekleştirdim ama sınırdaydım. Bu yüzden “Tamam, bunu daha ortalı ve daha hassas yapmak için bir kez daha denemeliyiz” dedim. Her 2 deneme de işe yaradı, üstelik istemediğimiz bir şey olan arka rüzgar varken bile. Çünkü arka rüzgar, gerçekte daha da yavaş uçmanıza neden olur.

Dario Costa: Hangi riski alacağını seçebilirsin. Sonrasında o riskleri mümkün olduğunca azaltmak için elinden geleni yaparsın ve neyi göze aldığını bilirsin. Benim yaptığım tam olarak bu. Riski seçiyorum, hesaplıyorum ve kabul ediyorum. Olası olumsuz sonucun başa çıkabileceğim sınırlar içinde olduğunu görürsem yola devam ediyorum. Ardından da, elbette uzmanların ve ekibin desteğiyle, bu riski azaltmak için elimden gelen her şeyi yapıyorum. Seçtiğin bir riski almakla, seçmeden maruz kaldığın bir riski almak arasında büyük fark var. Günlük hayatta aslında çoğu zaman bizim seçmediğimiz riskleri alıyoruz. Ben ise bu yolu tercih ediyorum ve sanırım böyle devam edeceğim. Benim her zaman söylediğim önemli şey şu: Korkuya saygı duymak gerekir. Aklıma gelen korku ve ekibimin hissettiği korku, riski azaltmamıza yardımcı olan şeydir. Biz korkusuz değiliz. Zaten korkusuz olmak da istemiyorum çünkü korkusuzluk, riski azaltmamayı, yani sahip olduğun deneyimi ve seninle ekibinin bilgisini dinlemeyi reddetmek anlamına gelir. Aslında çok basit: Orada bir ateş var ve sen ona dokunmak istiyorsun. Korkunu dinlemezsen ki o sana “Ateşin yaktığını kesin olarak biliyoruz” diyor. Ve “Hayır, ben korkusuzum” deyip elini uzatırsan, yanarsın. Ama riski ve sahip olduğun deneyimi dinlersen, örneğin ateşe dayanıklı bir eldiven takarsın ya da kendini koruyacak bir önlem alırsın. Böylece kendine zarar vermeden bunu yapabilirsin. Benim yaptığım da bu. Ekibimdeki herkesin korkularını dinliyorum. Hepsini açıkça ortaya koymalarını istiyorum. Sonra her birini tek tek azaltıyoruz.

Dario Costa: Kesinlikle korku değil. Ben her zaman söylerim, korku en iyi dosttur. Az önce de bunu anlatıyordum. Korkuyu dinlememiz gerekir çünkü o aslında küçük bir sestir. Asıl en büyük düşman, o korkuyu dinlemediğin andır. Çünkü ne yaparsan yap, o ses seni hep rahatsız etmeye devam eder. Yani korkunu dinler, onu azaltır ve tüm hazırlıklarını yapıp hesaplarını riski minimuma indirecek şekilde tamamlarsan, işe başladığın anda, örneğin tren inişi ya da Tunnel Pass gibi, korku ortadan kaybolur. Bu, her şeyi doğru yaptığının işaretidir. Eğer korku kaybolmuyorsa piste çıkmazsın. Bu, hazırlığını doğru yapmadığın anlamına gelir. O noktada durman gerekir.

Dario Costa: Evet, aşırı özgüven. Özgüvenimiz olmalı çünkü o noktaya güvenli ya da minimum riskle, yani hesaplanmış bir riskle ulaşmak için gerekli çalışmayı yaptığımızı biliyoruz. Ama aşırı özgüven dediğin şey, aslında korkusuzluk gibidir. Sadece dinlemeyi reddediyorsun ve hazırlığının iyi olup olmadığını açık ve şeffaf bir şekilde analiz etmiyorsun. Belki de “hayır” demeyi reddediyorsun. Bence bir pilotun en büyük düşmanı, gerektiğinde “hayır” demeyi reddetmesidir.

Dario Costa: Evet, kalp atış hızımı düşürmek için bir tür rahatlama nefesi yapıyorum.

Dario Costa: Adı tam olarak nedir bilmiyorum. Bu benim kendi geliştirdiğim bir yöntem. Benzer teknikler mutlaka vardır ama ben bunu kendim öğrendim ve kalp ritmimi düşürmede gerçekten yardımcı oluyor. Sonrasında zihinsel olarak içime dönüyor, kendimi izole ediyorum ve kutucukları tek tek işaretler gibi kontrol ediyorum. “Tamam, bunu yaptık, bunu yaptık…” diye ilerliyorum. Yani bu projede, iki yıllık hazırlığımın tamamını zihnimde gözden geçiriyorum. Havacılıkta kontrol listeleri vardır, genelde bunları yüksek sesle okuruz. Benim yaptığım ise kendi zihinsel kontrol listemden geçmek. Büyük bir uçak checklist’i gibi. Her maddeyi tek tek kontrol ediyorum. Eğer eksik tek bir unsur bile varsa bu benim rahatlamama izin vermez. O an bana durmam gerektiğini söyler. Tamam, o zaman…

Dario Costa: O %8’lik kesim var ya, ben de onların arasındayım. Hayallerimi gerçeğe dönüştürüyorum. Tunnel Pass, 12 yaşındayken kurduğum bir hayaldi; hem hayal hem kabustu ve ben bunu gerçeğe dönüştürüyorum. Kendimi çok ama çok şanslı hissediyorum. Elbette bunu bedelsiz elde etmedim. Zorlu bir hayattan, yoğun bir çalışmadan geçtim. Ama bunların hepsi benim seçtiğim bir yoldu. Yapmayı ben seçtim. Tembelliği kabul etmiyorum, üzgünüm. Tembellik gördüğümde beni en çok rahatsız eden şey bu oluyor. Bu nedenle minnettarım ve şikayet etmek için hiçbir sebep görmüyorum. Bahane yok. Zihinsel yorgunluk elbette var ama çok hızlı geçip gidiyor.

Dario Costa: Evet, ne demek istediğini anlıyorum. Yani kör inişin dışında işi zorlaştıran neydi diyorsun. Ek zorluk şuydu: Uçağın hızı hesaplanandan çok daha düşüktü. Simülasyonlara ve hesaplamalara dayanan mühendislik çalışmalarımız (ki bunların her zaman kusursuz olmadığını biliyoruz) benim hızımın 60 knot olması gerektiğini söylüyordu. Ancak 60 yerine trenin hızı 65 knot’tı, yani yaklaşık 120 kilometre/saat. Yaklaşık 10 kilometre/saatlik bir hız düşüşü yaşamam bekleniyordu. Yani konteynerin üstündeki 2 metrelik alanda daha yavaş uçmam gerekiyordu. Ama o noktaya geldiğimde hızım 47 knot’a, yani yaklaşık 87 kilometre/saat’e düştü. Yani beklenen yaklaşık 110 kilometre/saat yerine çok daha yavaştım. Bu değer, uçağın nominal stall hızına göre bile oldukça düşüktü, gerçekten çok zordu. Öte yandan bunun olabileceğini biliyorduk. Bu yüzden önceden hazırlık yaptık ve uçağı düşük hızda da uçabilecek şekilde ayarladık. Ancak o türbülansın içinde bu hızda uçağı kontrol edip edemeyeceğimi bilmiyordum. Bu, tamamen içgüdüsel olarak ve uçuş becerilerime dayanarak başa çıkmam gereken bir durumdu.

Dario Costa: Aynen, tam olarak öyle. Bu, deneyimimden çıkarıp kullanmam gereken bir şeydi. Evet.