Ralli
Ralli Nedir? Ralli Hakkında Tüm Sorular
Ralli hakkında merak edilenleri ve en çok takip edilen ralli yarışlarının detaylarını bu sayfada bulacaksın.
Motor sporlarının geniş kapsamlı üst başlıklarından biri olan ralli, farklı bileşenlerden oluşan yarış organizasyonlarını ifade eder. Ralli yarışlarında sadece hız değil, aynı zamanda yol takibi ve belirlenen noktalara ulaşma gibi detaylar ön plana çıkar. Öte yandan kimi ralliler kısa süreli tek bir etkinlikten oluşabileceği gibi, yüzlerce kilometreye yayılan uzun süreli etkinlikler olarak da düzenlenebilir.
01
Ralli türleri nelerdir?
Temelde ralliler iki ana kategoriye ayrılır. Yol rallisi, genellikle trafiğe açık yolların kullanıldığı ve hızın, zamanın, motor gücünün ön planda olduğu bir türdür. Bu kategorinin en önemli organizasyonu Dünya Ralli Şampiyonası (World Rally Championship) iken ülkeler yerel şampiyonalar da düzenlemektedir. Off-road ralli ise yol rallisinin tersine normalde araçların kullanmadığı yollarda düzenlenir, yol takibi ve dayanıklılık büyük önem arz eder. Bu kategorinin en önemli organizasyonu Dakar Rallisi (Dakar Rally) olarak bilinir.
02
Dünya Ralli Şampiyonası (WRC)
Dünya Ralli Şampiyonası, motor sporları dünyasının ralli alanındaki en üst kategorisi kabul edilir. Pilotların, takımların ve üreticilerin şampiyonluk mücadelesi verdiği WRC takvimindeki yarışların her biri 20 civarı etaptan oluşur. Zamana karşı yarışılan etapların oluşturduğu her bir rallide ortalama 350 kilometre yol kat edilir.
Dünya Ralli Şampiyonası, pilotları farklı arazi koşulları ile test ediyor.
© Jaanus Ree / Red Bull Content Pool
50 yıllık bir geçmişe sahip olan Dünya Ralli Şampiyonası tarihinde Sébastien Loeb'ün dokuz ve Sébastien Ogier'nin sekiz şampiyonluğu bulunmaktadır. Öte yandan WRC'ye WRC-2, WRC-3 ve Junior WRC gibi destek kategorileri eşlik eder.
WRC'nin tüm dünyayı dolaşıyor olması bence çok etkileyici. Bu sayede sporcuları ve takımları sürekli farklı şartlar altında yarışırken görüyoruz.
03
Dakar Rallisi
Dakar Rallisi motor sporları dünyasının en zorlu etkinliği olarak kabul edilir. Süratten ziyade dayanıklılığın önemli olduğu organizasyonda farklı araç kategorileri yer alır. Sürücüler motosiklet, quad, otomobil, hafif araçlar, SSV, kamyon ve klasik araçlar gibi kategorilerde şampiyonluk mücadelesi verirler.
Dakar Rallisi'nde hız kadar yön bulma kabiliyeti de önemli.
© Marcelo Maragni / Red Bull Content Pool
Yaklaşık iki hafta süren Dakar Rallisi'ndeki her bir etap yüzlerce kilometreden oluşur, toplamda ise binlerce kilometre yol kat edilir. Etapları oluşturan yolların büyük kısmı açık arazilerde yer aldığı için sürücülerin navigasyon becerilerini kullanarak bulabilecekleri belirli noktalardan geçmeleri gerekir.
04
Sürücü Güvenliği Nasıl Sağlanır?
Ralli, heyecan veren bir yarış türü olmasının yanı sıra belli başlı tehlikeler de barındırıyor. Özellikle sürücüleri bu tehlikelerden korumak için uyulması gereken keskin talimatlar bulunuyor. Her araçta sürücü güvenliği için bir Roll Cage yer alıyor. Kapı içleri karbon fiber bir kaplama ile enerji sönümleyen özel köpüklerden oluşuyor. Sürücülerin kullandığı kasklar, eldivenler, botlar ve tulumlar yine güvenlik için büyük önem taşıyor. Ek olarak araç koltukları da sürücünün darbe almasını azaltan özelliklere sahip.
Servis parkında yoğun bir gün
© @World / Red Bull Content Pool
05
Servis Parkı Nedir?
Servis parkı etaplar arasında ralli araçlarının temizlendiği ve tamir edildiği alanlardır. Servis parkında gerçekleştirilen işlemler kısıtlı olduğu gibi, işlemler için ayrılan zaman da bir hayli kısadır. Servis süreleri sabah 15 dakika, öğle 30 dakika ve gün sonunda da 45 dakika ile sınırlıdır. Kurallar araçlarda sadece belirli değişikliklerin yapılabileceğini öngörüyor. Örneğin aracı şasisi zarar gördüğünde tamir edip sonraki etaba devam edilemez. Araç ralliden çekilmek durumundadır. Dolayısyla yapılabilecek değişiklikler sınırlıdır. Servis parkında gerçekleştirilen işlemler seyirciler tarafından yerinde izlenebilir.
06
Recce ve Shakedown Sürüşleri Nedir?
Recce en basit ifadeyle "keşif" sürüşüdür. Ralliden önce sürücüler hala halka açık olan yollarda parkuru ve coğrafyayı tanımak amacıyla keşfe çıkarlar. Sivil araç trafiği devam ettiği ralli araçlarının performansını test etmek gibi bir seçenek yoktur, dolayısıyla "recce" bir antrenman seansı değildir.
Shakedown ise ekiplerin araçlarını yarışılacak parkura benzer bir arazide ralli başlamadan önce test ettikleri sürüştür. Ekipleri belirtilen bölgeden en az üç kez geçerler ve tüm geçiş süreleri kayıt altına alınır.
Sebastien Loeb ve Isabelle Galmiche recce sonrası notları kontrol ediyor
© Jaanus Ree / Red Bull Content Pool
07
Özel Etap Nedir?
Özel etaplar, rallilerde sürücülerin en iyi zamanı elde edebilmek için yarıştıkları trafiğe kapalı bölümlerdir. Özel etaplar farklı uzunluklarda oldukları gibi bir ralli de bulunan etap sayısı da değişiklik gösterir. Özel etaplar genelde 10 ile 30 kilometre arasında olurken zaman zaman 50 kilometrelik özel etaplar da koşulabilir. Bir rallide 15 ile 30 arasında özel etap bulunabilir.
08
Normal Etap Nedir?
Rallilerde özel etapların dışında kalan ve özel etapları birbirine bağlayan kısımlara normal etap denir. Normal etaplar sivil trafiğe açıktır ve sürücüler trafik kurallarına riayet etmek durumundadır.
09
Rallide Puan Sistemi Nasıldır?
WRC'de her bir rallide ilk 10 sırada yer alan sürücüler bulundukları yere göre puan elde ederler. İlk 10'a giren pilotlar sırasıyla; 25-18-15-12-10-8-6-4-2-1 puan kazanırlar. Ek olarak her ralli bir "power stage" ile biter. Bu etapta en hızlı beş sürücü yine sıralamalarına göre 5-4-3-2-1 puan alırlar.
Takımlar sıralaması için ise her takımın en üst sırada bitiren iki pilotunun puanları toplanır. 2021 sezonundan bu yana power stage puanları da hesaplamaya dahil ediliyor.
Podyumda yer alan sürücüler haklı bir sevinç yaşıyor
© Jaanus Ree / Red Bull Content Pool
10
Zaman Cezaları Nedir?
Sürücüler rallilerde özel etaplara ya da servis alanlarına belirlenen zaman aralıklarında gelmek durumundadır. Bu noktalara erken veya geç gelmek zaman cezası alınmasına neden olur. Bu durumda 10 saniyelik zaman cezası uygulanır ve bu sürücünün yarış zamanına eklenir. Zaman kontrol noktasına ve etap başlangıcına 30 dakika, bir rallide toplam 60 dakika geç kalınması halinde sürücü ihraç edilir.
11
Rallide Yol Notları Nedir?
Yol notları, güzergahının kısa ve anahtar ifadelerle belirtildiği bir rehberdir. Ralli anında co-pilot bu notları pilota sesli bir şekilde okur ve pilot da bir sonraki hamlesini buna göre belirler. Yol notları, her ralliden önce yapılan keşif esnasında co-pilot ve pilot tarafından hazırlanır.
Yol notları pilotlar için başarının anahtarlarından biri
© Jaanus Ree / Red Bull Content Pool
12
Rallide Kullanılan Ekipmanlar Nelerdir?
Rallilerde sürücüler FIA tarafından onaylı kasklar, kafa sabitleyici koltuk başlıkları, yanmaz tulum, eldiven ve bot kullanmak durumundadır.
13
Rallide 0 Numara nedir?
Sürücüler ralliye başlamadan önce bir araç önden giderek etap güzergahında ilerler ve seyircileri bilgilendirir. Bu araç 0 numaralı araçtır.
14
Roll Cage Nedir?
Roll cage, sürücülerin olası bir kaza durumunda aracın dış aksamında oluşacak darbelerden etkilenmemesi için özel olarak dayanıklı malzemeden inşa edilmiş bir kafestir. Bilhassa takla atan araçlarda kokpit kısmında yer alan pilot ve co-pilotun güvenliğini sağlamak amacıyla üretilmiştir. Roll cage'ler FIA'nın talimatlarına uygun olarak hazırlanır ve teknik olarak şasiyi güçlendirme amacı taşır.
