Aktif Yaşam
Sporcular zihinsel dayanıklılıklarını nasıl geliştirirler?
Zihinsel dayanıklılığı dört temel unsuru vardır (cesaret, sebat, tutku, odaklanma) ve bunların baskı altında mükemmel performans göstermek için nasıl kullanılabileceğini açıkladık.
Zihinsel dayanıklılık, yüksek baskı altındaki bir durumda çoğu zaman başarı ile başarısızlık arasındaki ince çizgiyi temsil eder. Çatılar arasındaki boşlukların üzerinden atlayarak kendini kanıtlayan Hazal Nehir için yeteneğinin %80'i zihinsel güçten gelir. Bu, yüksek seviyede istikrarlı performans göstermek isteyen herkes için önemli bir beceridir. Elit sporculara yardımcı olan zihinsel dayanıklılık alışkanlıkları, herhangi bir bireyin hedeflerine ulaşmasına da yardımcı olabilir.
Sporda zihinsel dayanıklılık kavramı ilk olarak 1898'de, Normal Triplett bisikletçilerin bir rakiple aynı pistte yarıştıklarında, yalnız başlarına sürdüklerinden daha hızlı gittiklerini gözlemlediğinde ortaya atıldı. Bu, beynin performansı etkilediğinin kanıtıydı. 60 yıl sonra spor psikolojisi, profesyonel antrenörler ve sporcular arasında çokça kullanılan bir araç haline geldi. Günümüzde ise ana akım bir kavram ve profesyonel sporun ötesine geçerek baskı altında performans gösterme yeteneğini ifade eder. Peki zihinsel dayanıklılığın unsurları nelerdir?
01
Zihinsel dayanıklılığın dört unsuru
Hazal Nehir'in böyle atlayışlar yapabilmesi için zihinsel güce ihtiyacı var
© Samo Vidic/Red Bull Content Pool
1. Cesaret
Cesaretin yoksa zihinsel dayanıklılığın da olmaz. Bu, pes etmenin zihninde bir seçenek olmaması demektir. Bir şeyin zor olacağını bilmek ama yine de yapmak. Örneğin Ibiza çevresinde yüzen Natalie Pohl gibi veya Emil Johansson’un kırık kaburgalar ve kırık köprücük kemiği sakatlıklarından dönüp Red Bull Joyride'da kazanması gibi.
2. Azim
Tanım gereği azim, engellere bakmaksızın bir hedefin uzun süre boyunca sürekli olarak peşinden gitmektir. Lucy Charles-Barclay, zorlu sakatlıklar ve kişisel kayıplarla dolu bir dönemin ardından 2025 Ironman Dünya Şampiyonası'nı tamamlayamadığında hedefinden vazgeçmedi. Bunun yerine kendini toparladı ve bir sonraki hedefine odaklandı; Ironman 70.3 Dünya Şampiyonası ki bu yarışı başarıyla kazandı. Azmi karşılığını verdi. Lindsey Vonn da azim konusunda bir diğer örnek. Alp disiplini kayak efsanesi, bir dizi diz sakatlığından sonra 2019'da emekli olmak zorunda kaldı fakat beş yıl sonra yeni bir dizle ve sönmemiş rekabetçi ruhuyla Dünya Kupası pistlerine geri döndü, bu süreçte yeni rekorlar kırdı.
Nathalie Pohl, Ibiza çevresinde 104,5 kilometrelik yüzüşüyle tarihe geçti
© Daniel Toni Jais/Red Bull Content Pool
3. Tutku
Ne kadar açık görünse de her şeyden çok kazanmayı istemen gerekir. Spor psikolojisi, en elit seviyede bir spor etkinliğinin sonucunun yalnızca fiziksel antrenmanla ilgili olmadığını göstermiştir. Çoğu zaman tutku, yani kimin bunu daha çok istediği de belirleyicidir. Harika bir örnek görmek istersen Red Bull TV'de izleyebileceğiniz This and Nothing Else mini dizisine bakın. Ailelerini geçindirmek için düzenli işlerini yapmayı sürdürürken, aynı zamanda aralıksız antrenman yapan ve sörf yapan itfaiyecilerin, balıkçıların ve ofis çalışanlarının hikâyelerini anlatır.
4. Uzun vadeli hedeflere odaklanmak
Şu popüler sözde söylendiği gibi, "bu bir maraton, sprint değil". Zihinsel dayanıklılığın en önemli unsurlarından biri uzun vadeli hedefler belirlemek ve başarıların için gerçekçi zaman çizelgelerini kabul etmektir. Kısa vadeli hedeflerini uzun vadeli bir hedefe doğru inşa eden gerçek bir plan yapmak başarı için denenmiş ve doğrulanmış tek süreçtir.
02
Zihinsel olarak nasıl dayanıklı olunur?
Lindsey Vonn; azmin, odaklanmanın ve zihinsel gücün simgesidir
© Erich Spiess/Red Bull Content Pool
Zihinsel dayanıklılık nadiren doğuştan gelir, günlük hayatta herkesin uygulayabileceği disiplinli alışkanlıklardan oluşur. Peki hangi karakter özellikleri zihinsel dayanıklılığı oluşturur ve performansı desteklediği nasıl ortaya konmuştur?
Zihinsel olarak güçlü bir kişi zorlukları ve aksilikleri eskisinden bile daha çok çabalamak için bir fırsat olarak görür ve bu alışkanlıklar bu tutumu geliştirmeye yardımcı olur.
Stoacılık
Stoacılık, Antik Yunan'dan gelen bir felsefe ekolüdür. Hayatın kontrolümüz dışında olduğu fikrine odaklanır, bu yüzden her şeyi kontrol etme arzusunu bırakmamız gerektiğini savunur. Bu durumda, hangi kısımları yönetebileceğini fark etme ve onlara odaklanma yeteneğini açığa çıkarabilirsin.
Kontrollü olmak
Hayatımız üzerinde hiçbir zaman tamamen kontrol sahibi değiliz ve her an tamamen beklenmedik bir olay olabilir. Burada kilit nokta, kontrol edebildiklerin üzerinde kontrollü davranmaktır. Dolayısıyla kendi alanında bir lider olacaksan, kontrollü davranman gerekir. Bu aynı zamanda kendi eylemlerinin sorumluluğunu almak ve sadece uzun vadeli hedeflerinle uyumlu davranışlarda bulunmak anlamına gelir.
Kristian Blummenfelt, Ironman dünya şampiyonluğu için yeterince cesaretli
© Daniel Tengs/Red Bull Content Pool
Hatalara takılıp kalmamak
Uzun vadeli bir hedefi kararlı bir bağlılıkla takip ediyorsan, özellikle de yeni başlıyorsan, hatalar yapacaksın. Başarılı bir kişiyi tanımlayan şey, hataya odaklanmak yerine yola devam etmektir.
Başarının tadını aşırıya kaçmadan çıkarmak
Kaybına takılı kalmamak ne kadar önemliyse zaferlerinin de başını döndürmesine izin vermemek aynı derecede önemlidir. Rehavete kapılmak, başarının en büyük engelidir. Bu yüzden kazandıktan sonra bile eskisi kadar sıkı çalışmaya devam etmek şarttır.
Şikayet etmemek
Hangi hedeflere ulaşmak istiyorsan, bunu kendin için yaptığını bilmelisin. Bu da ne kadar zor olduğundan veya karşılaşacağın engellerden şikâyet etmemek anlamına gelir çünkü bunları zaten kabul etmiş olursun. Başarı için gereken çalışmanın sorumluluğunu üstlendiğinde bahane üretmeyi bırakırsın.
HYROX zihinsel dayanıklılığın gerçek bir testidir
© Christian Pondella/Red Bull Content Pool
İç motivasyon kaynakları bulmak
Öz güven ve iç motivasyon, zihinsel dayanıklılığı geliştirmek için gerekli alışkanlıklardır. Motivasyonunu başka birine bağlı kurarsan, sadece onların izin verdiği kadar güçlü olabilirsin. Kısacası, hedeflerine sahip çık ve kendi en büyük destekçin ol.
Asla pes etmemek
Uzun vadeli hedeflere doğru ilerlerken vazgeçmek isteyeceğin anlar olacağını kabul etmelisin. Başaranlar ile başaramayanlar arasındaki temel farklardan biri, birinin denemeyi bırakmış olmasıdır. Pes ettiğin anda başarısızlık gelir.
Pozitif kalmak
Pozitif iç konuşma ve olumlu görselleştirme spor psikolojisinin temel taşlarıdır. Hedeflerine giden maraton yolunda kendine inanman ve nazik davranman gerekir. Evet, disiplinli olmalısın ve bahane üretmemelisin ancak kendini aşırı eleştirirsen bu özgüvenini zedeler ve performans göstermeyi zorlaştırır.
Zihinsel dayanıklılık modası geçmiş bir terimden çok daha fazlasıdır, bireysel performansta fiziksel yetenek kadar önemli bir etkendir. İyi haber şu ki zihinsel dayanıklılık gereksinimlerine sahip olmadığını düşünen bir kişi bile, bunları geliştirerek hedeflerine ulaşmayı öğrenebilir.