Jedna z piękniejszych polskich jaskiń
© Wojciech Matusik / Forum
Eksploracja

Polskie jaskinie, którymi się zachwycisz

W Polsce jest ponad 4 tys. jaskiń. Wiele z nich to obiekty trudno dostępne, wymagające znajomości technik alpinizmu jaskiniowego. Ale istnieje też sporo jaskiń udostępnionych dla ruchu turystycznego.
Autor: Rafał Sieradzki
Przeczytasz w 8 minZaktualizowany
Przedstawiamy najpiękniejsze jaskinie w Polsce. Najpierw jednak odpowiemy na pewne pytanie…

Czym jest jaskinia?

Jaskinia to po prostu dziura w ziemi. Aby nazwać ją jaskinią, musi powstać w sposób naturalny oraz być na tyle duża, aby zmieścił się w niej człowiek. Według tej definicji zdecydowana większość polskich jaskiń, to niewielkie dziury w ziemi pogardliwie nazywane przez grotołazów - osoby profesjonalnie zajmującymi się speleologią - ponurymi lochami. Są jednak wśród polskich jaskiń prawdziwe olbrzymy!

Lista NAJ polskich jaskiń:

Aby pokazać wam skalę tego, co kryje podziemny świat przygotowaliśmy listę “NAJ” polskich jaskiń.

Najgłębsza jaskinia w Polsce

Dla grotołazów ten parametr liczy się najbardziej. To tak jak wysokość góry. Jaskinie głębokie na ogół wymagają stosowania technik linowych - dlatego te najgłębsze jaskinie w Polsce i nie tylko mogą zwiedzać jedynie speleolodzy dobrze do tego przygotowani. Głębokość jaskini mierzy się od jej najwyższego punktu (często, choć nie zawsze, jest to otwór wejściowy położony wysoko w górach) do jej punktu najniższego, czyli tzw. dna jaskini. Tytuł najgłębszej jaskini w Polsce dzierży znajdująca się w Tatrach Jaskinia Wielka Śnieżna. Jej głębokość to aż 824 metry. Dla porównania: Pałac Kultury i Nauki w Warszawie z iglicą ma 237 m wysokości - co oznacza, że w jaskini Śnieżnej zmieściłby się aż 3,5 raza! Najgłębsza jaskinia na świecie mieści się w górach Kaukazu, w Abchazji nazywa się Veryovkina i ma aż… 2212 m głębokości.

Najdłuższa jaskinia w Polsce

Długość jaskini liczy się sumując długości wszystkich jej korytarzy. W Polsce palmę pierwszeństwa w tej dziedzinie dzierżą jaskinie w Tatrach. Wiąże się to z faktem, że jaskinie tatrzańskie powstały w wapieniu o dużej miąższości - większość z nich znajduje się w Tatrach Zachodnich. W tej części gór mamy do czynienia z wymarzonymi warunkami dla procesów krasowych. Polegają one na tym, że woda odpływająca z masywu trafia na skałę wapienną, która ulega bardzo wolnemu rozpuszczeniu. Po milionach lat wnętrze masywu zamienia się w coś w rodzaju gąbki, a jaskinia jest najzwyczajniej w świecie naturalnym systemem kanalizacyjnym odwadniającym górę. Tak powstały jaskinie krasowe w Polsce. Najdłuższy z tych systemów - podobnie jak w przypadku najgłębszej jaskini - to system Jaskini Wielkiej Śnieżnej liczący 23 758 m długości. Chociaż dla przeciętnej osoby 23 km pod ziemią to niewyobrażalnie dużo, to jednak w skali światowej to zaledwie ułamek. Najdłuższa jaskinia na świecie to Mammoth Cave System w Kentucky w USA, która liczy aż 563 kilometry i 270 metrów długości!

Największe jaskinie w Polsce

Jak się prawdopodobnie zorientowałeś/-aś, największe jaskinie w Polsce znajdują się w Tatrach, a naj naj spośród nich jest Jaskinia Wielka Śnieżna. W Tatrach są 842 jaskinie. niestety do większości z nich jest utrudniony dostęp. Aby odwiedzić jaskinię Wielką Śnieżną oraz wiele innych podobnej skali jaskiń po pierwsze musisz posiadać uprawnienia taternika jaskiniowego, a po drugie należeć do jednego z kilkunastu polskich klubów jaskiniowych. Dodatkowo każde wejście jaskiniowe musi być rejestrowane w systemie parkowym. Chodzi tu zarówno o bezpieczeństwo osób odwiedzających jaskinie - ich zwiedzanie wymaga umiejętności i dużej praktyki, którą zdobyć można pod okiem instruktora PZA - ale również o ochronę cennych gatunków zwierząt i roślin. Większość otworów jaskiń w Polsce leży daleko poza szlakiem, w miejscach gdzie gniazdują ptaki lub inne dzikie zwierzęta.

Dostępne turystycznie jaskinie Tatr

Na szczęście stosunkowo dużo jaskiń tatrzańskich przygotowanych zostało do odwiedzin przez turystów. Większość z nich znajduje się w rejonie Doliny Kościeliskiej. Największa z jaskiń w Tatrach polskich, to:

Jaskinia Mylna – najdłuższa jaskinia dla turystów

Jaskinia Mylna jest najdłuższą jaskinią dostępną do samodzielnego zwiedzania. Zdecydowanie odwiedzenie jej to najlepszy sposób aby zyskać pojęcie o tym, jak wygląda chodzenie po alpejskich jaskiniach - bez konieczności kończenia kursu taternictwa jaskiniowego. Znajdziesz w niej typowe niskie korytarze, których dno zalane jest kałużami, a pokonywanie wymaga chodzenia na czworaka, są też fragmenty zaporęczowane łańcuchami. Jaskinia leży w ścianie Raptawickiej Turni. Długość korytarzy jaskini wynosi 1300 metrów. Jaskinia ma dość skomplikowany system korytarzy dlatego należy poruszać się po oznaczonej trasie. Zejście ze szlaku grozi zgubieniem drogi i przymusowym dłuższym pobytem! Należy więc wziąć pod uwagę, że temperatura utrzymująca się w jaskini to 5 stopni, nawet latem. W jaskini nie ma zasięgu telefonicznego i jest ona nieoświetlona - należy mieć ze sobą czołówkę. Jej zwiedzanie nie powinno zająć więcej niż 40 minut.

Polskie jaskinie - Jaskinia Mroźna

Znajduje się w tej samej dolinie co jaskinia Mylna - jednak jest całkowicie przygotowana do ruchu turystycznego - posiada równy betonowy chodnik, w trudniejszych miejscach znajdują się schodki, a w całej jaskini zainstalowano system oświetlenia. W jaskini nie da się zgubić - od wejścia do wyjścia idzie się niemal prostym tunelem o długości 500 m przebijającym na wylot masyw Organów, a więc odwiedzanie jej jest całkowicie bezpieczne a korytarze na całej długości są obszerne - choć nie obfitują w bogatą szatę naciekową jak inne jaskinie poza tatrzańskie. Ta jaskinie będzie idealna na wycieczki dla rodzin z dziećmi. Należy wciąż pamiętać o obniżonej temperaturze panującej w środku - dla wszystkich jaskiń tatrzańskich to +5 stopni przez cały rok.
Spośród innych dostępnych do zwiedzania tatrzańskich jaskiń warto odwiedzić: Dziura w Dolinie ku Dziurze, Jaskinia Raptawicka i Jaskinia Obłazkowa oraz Smocza Jama w Wąwozie Kraków (wszystkie obiekty w rejonie Doliny Kościeliskiej).

Najpiękniejsza jaskinia w Polsce

Jeśli chodzi o piękno to zazwyczaj znawcy wahają się między dwoma jaskiniami położonymi wcale nie w Tatrach. Jedna z nich to:

Jaskinia Raj pod Kielcami

Jeszcze do niedawna uważano ją faktycznie za najpiękniejszą jaskinię w Polsce. Była to obowiązkowa trasa wycieczek klasowych. Jeśli ktoś nie widział - warto nadrobić zaległość. Jaskinia Raj znajduje się ok. 11 km na południowy zachód od Kielc przy drodze do Chęcin i jest to obiekt wart odwiedzenia - takiego gąszcza stalaktytów nie znajdziesz w żadnej jaskini tatrzańskiej, nawet w tych dzikich, nieudostępnionych do zwiedzania. Trasa turystyczna ma długość 180 m, z 240 m długości całej jaskini. Zwiedzanie należy poprzedzić zakupem biletu - warto sprawdzić w sezonie ich dostępność, bo niejednokrotnie wejście wymaga rezerwacji.

Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie (Kotlina Kłodzka)

Naszym zdaniem Jaskinia Niedźwiedzia jest najpiękniejszą znaną nam jaskinią w Polsce. Swoją urodą, bogatą szatą naciekową, mnogością form bije na głowę takie tatrzańskie klasyki jak Jaskinia Wielka Śnieżna, Zimna, czy Miętusia. Znajduje się na Ziemi Kłodzkiej w Masywie Śnieżnika. Jaskinia na całej długości zwiedzania została zabezpieczona i oświetlona tak, że turysta może się w niej czuć bezpiecznie. Trasa liczy około 360 m, przy czym możemy na niej zobaczyć około 500 m jaskini. Jaskinia Niedźwiedzia jest też pierwszą jaskinią w Polsce dostępną dla osób niepełnosprawnych. Zwiedzanie jaskini należy poprzedzić rezerwacją miejsc - ponieważ liczba turystów odwiedzających to miejsce jest ograniczona.

Jaskinie na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej

Poza Tatrami miejscem obdarzonym największą liczbą jaskiń jest Jura Krakowsko-Częstochowska. Znajduje się tu 1580 zinwentaryzowanych jaskiń, w tym 156 o długości przekraczającej 40 m. Wiele z nich wymaga - podobnie jak jaskinie tatrzańskie - dostępu linowego. Osoby bez doświadczenia nie powinny samodzielnie decydować się na ich zwiedzanie. Na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej udostępnionych jest 5 jaskiń turystycznych. Część z nich znajduje się w Ojcowskim Parku Narodowym: Jaskinia Ciemna, Jaskinia Łokietka, inne Jaskinia Wierzchowska Górna, czy Jaskinia Nietoperzowa w pobliżu Krakowa, a chyba najsłynniejsza polska jaskinia: Smocza Jama, znajduje się w samym mieście Kraków, na Wawelu.

Jaskinia w Mechowie

Ciekawostką jest fakt, że istnieje w Polsce jaskinia, która nie znajduje się na terenach pogórza, ani gór a… nad morzem! Jaskinia położona jest w Mechowie, zaledwie kilkanaście kilometrów od Władysławowa, czy Jastrzębiej Góry! Jest ciekawym przykładem jaskini utworzonej w piaskowcu. Jaskinia tworzy niewielkim systemem niskich korytarzyków o łącznej długości 61 m. Jej zwiedzanie warto połączyć na przykład z pobytem nad morzem - ponieważ zajmuje ono zaledwie kilka minut. Wejście do jaskini otoczone jest malowniczymi filarami.

Zwiedzanie jaskiń w Polsce a speleologia

Jeśli zasmakujesz w zwiedzaniu jaskiń i chciałbyś zająć się tym poważniej, odwiedzając także te bardziej wymagające - najlepiej zgłoś się do najbliższego speleoklubu i zapytaj o kurs. Listę klubów zrzeszonych w Polskim Związku Alpinizmu znajdziesz na stronie PZA.

Koniecznie zobacz:

Najpopularniejsze jaskinie turystyczne w Polsce - polskie jaskinie na mapie:

Pomorze
1. Jaskinia w Mechowie
Góry Świętokrzyskie
2. Jaskinia Raj pod Kielcami
Jura Krakowsko-Częstochowska
3. Jaskinia Ciemna
4. Jaskinia Łokietka
5. Jaskinia Nietoperzowa
6. Jaskinia Wierzchowska Górna
7. Smocza Jama na Wawelu
Kotlina Kłodzka
8. Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie
9. Jaskinia Radochowska
Karkonosze
Jaskinia Dziurawy kamień
Beskidy
10. Jaskinia Malinowska
Tatry
11. Dziura
12. Jaskinia Mroźna
13. Jaskinia Mylna
14. Jaskinia Raptawicka
15. Jaskinia Obłazkowa
16. Smocza Jama w Wąwozie Kraków
Jaskinie Przygraniczne
17. Jaskinia Bielska