Under an Arctic Sky
© Chris Burkard
Eksploracja

Najzimniejsze miejsca na ziemi

W jakich punktach zanotowano najniższe temperatury na ziemi? Gdzie jest najzimniej? Jaki mróz może znieść człowiek? Oto najbardziej aktualny przegląd najmroźniejszych miejsc na świecie.
Autor Jacek Szprychowski
Od kiedy ocieplenie klimatu okrzyknięto faktem niezaprzeczalnym - chłód, mróz i zimno stały się poszukiwanym towarem deficytowym. Morsowanie bije wszelkie rekordy popularności, a GOPR ściąga kolejnych nudystów z zaśnieżonych szczytów. Wygląda na to, że rozgrzany do czerwoności naród potrzebuje ochłody. Gdzie zatem szukać zimna?
Zanim przyjrzymy się naszej coraz cieplejszej planecie, zobaczmy na czym polega chłód?

Zero absolutne - czyli chłód maksymalny (lub raczej minimalny)

W 1848 roku Lord Kelvin zaproponował, by wprowadzić pojęcie zera absolutnego. Na podstawie teoretycznych obliczeń uznał, że zero absolutne odpowiada temperaturze kryształu doskonałego, w którym ustały wszelkie drgania tworzących go cząsteczek. Temperatura 0 K jest równa temperaturze -273,15 °C. Co prawda takiej temperatury nigdy nie udało się człowiekowi sztucznie osiągnąć, ale jesteśmy naprawdę blisko.

Najniższa temperatura we wszechświecie

Najzimniejszą planetą w naszym układzie słonecznym jest najbardziej oddalony od Słońca Pluton. Temperatura na tej planecie wynosi -233°C. Według naukowców temperatura przestrzeni kosmicznej jest jeszcze niższa i wynosi -270°C. Niedawno naukowcom z Uniwersytetu Harvarda udało się uzyskać temperaturę -273,14°C. To najniższa temperatura, jaką udało się uzyskać w całej historii ludzkości, jest niemal bliska zeru absolutnemu!

A jak człowiek reaguje na zimno?

Nie za dobrze. Jesteśmy bowiem - jak wszystkie ssaki - gatunkiem stałocieplnym. Obniżenie temperatury naszego organizmu nawet o dwa stopnie (do 35°C) powoduje hipotermię. Poniżej tej temperatury ciało zaczyna drżeć i pojawiają się zaniki świadomości. Przy 27°C zapadamy w śpiączkę. Nic więc dziwnego, że tak bardzo interesujemy się temperaturą na naszej planecie!
Jesteśmy oczywiście w stanie przystosowywać się do zmian temperatury, dlatego osoby morsujące nie muszą od razu wpadać w hipotermię. Co więcej, budujemy specjalne komory do krioterapii, a krótkotrwałe przebywanie w temperaturze nawet -160°C uznajemy za zdrowe. Jednak nasze zdolności adaptacyjne wymagają energii, która ogrzewa organizm od wnętrza i nie mogą być wieczne.
Zaopatrzeni w te informacje, przyjrzyjmy się, jakie są najniższe temperatury na Ziemi.

Jakie są najzimniejsze miejsca na ziemi?

1. Stacja arktyczna Wostok -89,2°C

W rankingu prym wiodą miejsca, w których ludzie nigdy nie mieszkali na stałe. Najniższa naturalna temperatura kiedykolwiek bezpośrednio zarejestrowana na poziomie gruntu wynosi -89,2 ° C. Zanotowano ją na radzieckiej stacji Wostok na Antarktydzie w dniu 21 lipca 1983 r. Na podstawie pomiarów naziemnych temperatury tej do tej pory nie udało się pobić.
Jeszcze niższa jest temperatura mierzona poprzez obserwacje satelitarne. W dniu 10 sierpnia 2010 roku - również na Antarktydzie - zanotowano temperaturę powierzchni -93,2 °C przy 81,8 ° S 59,3 ° E, wzdłuż grzbietu między Kopułą Argus i Kopułą Fuji, na wysokości 3900 m n.p.m.
Stacja badawcza Wostok
Stacja badawcza Wostok

2. Denali (dawniej McKinley) -73,8°C

Drugie miejsce z najniższą zanotowaną temperaturą również nie jest zamieszkałe. Jest to najwyższy szczyt Ameryki Północnej o nazwie Denali (kiedyś znany jako Mount Mc Kinley) i znajduje się na Alasce. Na wysokości 6190 m n.p.m. panują wyjątkowo nieprzyjazne warunki - szczyt pokryty jest lodem a wiatr osiąga prędkość do 160 km/h. Temperatura poniżej -60°C jest tu normą, a najniższa zarejestrowane wskazanie wynosiło -73,8°C w latach 50.
Denali na Alasce
Denali

3. Ojmiakon, Jakucja, -71,2°C

Wioska Ojmiakon leży w Jakucji, we wschodniej Syberii. 26 stycznia 1926 r. termometry wskazały tu -71,2°C. Jest to do tej pory najniższa zanotowana temperatura na terenach zamieszkanych przez ludzi. Miejscowość oddalona jest o 900 km od Jakucka. Mieszka w niej około 500 osób, mimo niskiej temperatury niejeden z mieszkańców dożył sędziwego wieku. Paradoksalnie nazwa Ojmiakon oznacza dosłownie „wodę, która nigdy nie zamarza”, od nazwy ciepłego źródła, które przepływa w okolicy.
Piotr Marczewski i Valerjan Romanovski morsują w Jakucji
Zimowa kąpiel w rzece w Jakucji
Temperatura zimą w Ojmiakonie często spada poniżej -60°C. W takim mrozie zamarzają łzy. Dzieci w miejscowej szkole zwalniane są z lekcji przy temperaturze -52°C.

4. Najzimniejsze miejsce w Europie

Najzimniejsze miejsce w Europie również leży na terenie Rosji. Europejski rekord zimna padł w miejscowości Ust-Shchuger, w republice Komi, po zachodniej stronie Uralu. Najniższa zanotowana tam temperatura wynosiła -58 stopni Celsjusza.

5. Najniższa temperatura w Afryce

Jako ciekawostkę przytoczyć można dane z Afryki. Tu także zdarzają się ujemne temperatury. Najniższą na kontynencie afrykańskim temperaturę zanotowano w Maroku, wynosiła ona -24°C i zanotowano ją w miejscowości Ifrane - popularnym ośrodku narciarskim w górach Atlas, na wysokości 1665 m n.p.m.

6. Najzimniejsze miejsce w Australii i Oceanii

Australia i Oceania niewiele różnią się od Afryki. Tu także bywają siarczyste mrozy. Najzimniej jest w Nowej Zelandii, gdzie w miejscowości Ranfurly, na Wyspie Południowej, zanotowano rekord wynoszący –26°C.
The Fox Glacier showing its beauty auring the last sunlight in the evening.
Nowa Zelandia

7. Polski biegun zimna

Oczywiście, nie mogło zabraknąć Polski. Najzimniejsze miejsce w Polsce - zwane polskim biegunem zimna - znajduje się koło Suwałk. Faktycznie, jeśli chodzi o średnie temperatury - to jest to najchłodniejszy obszar w kraju. Jednak najniższą temperaturę zanotowano gdzie indziej - było to w Siedlcach 11 stycznia 1940 roku i termometr wskazał wówczas -41°C.
Zobacz też:
Wspinaczka · 3 min
Will Gadd on Helmcken Falls