Eksploracja
Lęk wysokości! Dziesięć najwyższych gór świata
Dziesięć gór, które od zawsze budziły podziw, a ludzie je zdobywający zapisywali się na kartach historii. Najważniejsze fakty dotyczące tych gigantów, pierwszych wejść i zjazdów narciarskich.
1. Mount Everest: 8 848 m n.p.m.
Mount Everest – dach świata!
© © Luca Galuzzi
Mount Everest leży w Himalajach. Mierzy 8848 m n.p.m. i jest najwyższą górą na świecie. Należy też do Seven Summits, czyli Korony Ziemi, najwyższych szczytów siedmiu kontynentów. Sir Edmund Hillary i Tenzing Norgay zdobyli tego giganta 29 maja 1953 roku jako pierwsi. 25 lat później, 8 maja 1978 roku, Reinhold Messner i Peter Habeler jako pierwsi osiągnęli szczyt bez dodatkowego tlenu. Aż trzech wypraw potrzebował polski skialpinista Andrzej Bargiel, żeby w końcu wspiąć się na szczyt i zjechać z niego na nartach – nie korzystając z dodatkowego tlenu. Dokonał tego 22 i 23 września 2025.
Najmłodszym zdobywcą jest Amerykanin Jordan Romero, który w 2010 roku, mając 13 lat, dotarł na szczyt. W 2013 roku Japończyk Yūichirō Miura, mając 80 lat, był najstarszym człowiekiem na wierzchołku. Tym samym stał się też najstarszą osobą w historii, która kiedykolwiek stanęła na szczycie ośmiotysięcznika. Obecnie na Mount Everest wiedzie 20 dróg – dwie standardowe to droga południowa i północna, pozostałe są znacznie trudniejsze technicznie i w większości pokonano je tylko raz. Na tych głównych, w sezonie, w maju tworzą się kolejki. Płaski wierzchołek ma powierzchnię kilku metrów kwadratowych.
2. K2: 8 611 m n.p.m.
Najtrudniejsza góra świata?
© Waqas Anees
K2, mierzący 8611 m n.p.m., to druga co do wysokości góra na świecie i najwyższa w Karakorum – paśmie górskim rozciągającym się na terenie północnego Pakistanu, Indii i zachodnich Chin, a w którym znajdują się jeszcze trzy inne ośmiotysięczniki: Broad Peak (8051 m n.p.m.), Gasherbrum I (8080 m n.p.m.) i Gasherbrum II (8034 m n.p.m.).
Wśród alpinistów K2 uchodzi za najtrudniejszy ze wszystkich czternastu ośmiotysięczników, znacznie bardziej wymagający niż Mount Everest. Pierwsze udane wejście na szczyt udało się Achille'owi Compagnoniemu i Lino Lacedelliemu 31 lipca 1954 roku. Dopiero w 1977 roku potężnej, złożonej z 52 wspinaczy, japońskiej wyprawie udało się dokonać drugiego wejścia tą samą drogą. Pierwszą kobietą na szczycie 23 czerwca 1986 była Polka - Wanda Rutkiewicz. Polak okazał się też pierwszym, który zjechał ze szczytu na nartach. Był nim Andrzej Bargiel, który dokonał tego 22 lipca 2018 roku.
1 h 6 min
K2: Pierwszy zjazd
Zajrzyj za kulisy wyprawy Andrzeja Bargiela, podczas której dokonał pierwszego zjazdu z K2 (8611 m n.p.m.) na nartach
3. Kanczendzonga: 8 586 m n.p.m.
Jedna góra – cztery szczyty powyżej 8000 metrów.
© Siegmund Stiehler
Kanczendzonga, mierząca 8 586 m n.p.m., to trzecia co do wysokości góra na świecie, która oprócz głównego szczytu ma jeszcze trzy inne wierzchołki powyżej 8 000 m. George Band i Joe Brown dokonali pierwszego wejścia 25 maja 1955 roku, zatrzymując się kilka kroków przed samym szczytem, aby okazać szacunek wierzeniom mieszkańców - Sikkimu, którzy czczą ten szczyt jako świętą górę. Wiele udanych wypraw zachowało tę tradycję, też dlatego, że ostatnie metry wysokości nie stanowią dużego wyzwania alpinistycznego.
Polacy jako pierwsi zdobyli dwa z trzech bocznych wierzchołków masywu - 19 maja 1978 Eugeniusz Chrobak i Wojciech Wróż zdobyli Kanczendzongę Południową (8500 m n.p.m.), a 22 maja 1978 Wojciech Barański, Zygmunt Andrzej Heinrich i Kazimierz Olech dokonali pierwszego w historii wejścia na Kanczendzongę Środkową (8490 m n.p.m.). Do Polaków należy też pierwsze wejście zimowe na główny wierzchołek. Dokonali go 11 stycznia 1986 Jerzy Kukuczka i Krzysztof Wielicki. Zrobili to bez dodatkowego tlenu. W 2024 roku jako pierwszy ze szczytu, także bez wspomagania tlenem z butli, zjechał na nartach Bartek Ziemski.
4. Lhotse: 8 516 m n.p.m.
Ostatni ośmiotysięcznik w kolekcji Messnera
© Uwe Gille
Czwarta co do wysokości góra na świecie jest połączona z najwyższą górą świata, Mount Everestem, za pomocą Przełęczy Południowej o wysokości 7986 m n.p.m. Z Lhotse opadają ściany skalne o wysokości ponad 3000 m, które należą do najtrudniejszych i najniebezpieczniejszych ścian wspinaczkowych na świecie.
Pierwsze wejście na szczyt udało się szwajcarskiej wyprawie 18 maja 1956 roku. 31 grudnia 1988 Krzysztof Wielicki dokonał pierwszego wejścia zimowego - całkowicie samotnie (solo) i... w gorsecie ortopedycznym. Co ciekawe, był to pierwszy ośmiotysięcznik zdobyty przez Jerzego Kukuczkę i jednocześnie ostatni, na którym się wspinał - zginął na południowej ścianie 24 października 1989 roku. Jako pierwsi na nartach do Icefallu zjechali Hilaree Nelson i Jim Morrison, ale bez dodatkowego tlenu udało się to tylko Bartkowi Ziemskiemu.
5. Makalu: 8 481 m n.p.m.
Makalu – ciekawa i spokojniejsza alternatywa
© Ben Tubby
Makalu leży na wschód od Mount Everestu, na granicy między Nepalem a Tybetem, a pierwsze wejście na tę górę miało miejsce w 1955 roku. Co ciekawe: wszystkim członkom dziewięcioosobowej ekipy udało się zdobyć szczyt – to była pierwsza taka sytuacja w historii wspinaczki na ośmiotysięczniki. Dopiero w 1990 roku pierwsza kobieta zdobyła szczyt Makalu.
Pierwsze polskie wejście na Makalu należy do Jerzego Kukuczki, który 15 października 1981 roku dokonał spektakularnego, samotnego ataku nową drogą, w dodatku bez używania dodatkowego tlenu. Pierwszą Polką na szczycie została Anna Czerwińska w 2006 roku, a trzynaście lat później Magda Gorzkowska powtórzyła ten wyczyn bez wspomagania tlenem z butli. Nowy rozdział w historii góry otworzył w 2024 roku Bartek Ziemski, który w maju wszedł na wierzchołek bez dodatkowego tlenu z zamiarem dokonania zjazdu narciarskiego. Dojechał do granicy śniegu na wysokości około 6000 m n.p.m., schodząc Kuluarem Francuskim, w którym musiał odpiąć narty.
6. Cho Oyu: 8 188 m n.p.m.
„Najłatwiejszy” ośmiotysięcznik?
© Uwe Gille
Cho Oyu, mierzący 8201 m n.p.m., to szósty pod względem wysokości szczyt Ziemi, położony w Himalajach Wysokich na granicy nepalsko-tybetańskiej, zaledwie 30 kilometrów na zachód od Mount Everestu. Wśród wspinaczy uchodzi za statystycznie bezpieczny i najłatwiejszy technicznie ośmiotysięcznik, ale jego płaski wierzchołek bywa zdradliwy podczas załamań pogody i huraganowych wiatrów. Pierwszego udanego wejścia na szczyt dokonali Austriacy Herbert Tichy i Sepp Jöchler oraz nepalski Szerpa Pasang Dawa Lama 19 października 1954 roku, wspinając się bez dodatkowego tlenu od strony tybetańskiej. Trzydzieści lat później, 13 maja 1984 roku, Vera Komárková i Dina Štěrbová z Czechosłowacji zapisały się w historii jako pierwsze kobiety na wierzchołku.
12 lutego 1985 roku Maciej Berbeka i Maciej Pawlikowski dokonali pierwszego w historii zimowego wejścia na szczyt – zupełnie nową drogą. Dokładnie dwie dekady później, 30 września 2004 roku, Olaf Jarzemski otworzył polską historię zjazdów z tej góry, stając się pierwszym Polakiem, który zjechał z ośmiotysięcznika na snowboardzie. Z kolei 29 września 2014 roku narciarski rozdział na Cho Oyu zapisał Olek Ostrowski, który samotnie wszedł na wierzchołek, a następnie dokonał pierwszego polskiego zjazdu na nartach (szusując ze szczytu aż do bazy). Jednak pierwszy w ogóle kobiecy zjazd z tego ośmiotysięcznika i zarazem pierwszy kobiecy zjazd z jakiegokolwiek ośmiotysięcznika w historii miał miejsce 12 września 1988 roku i należy do Francuzki Véronique Périllat, która dokonała tego bez dodatkowego tlenu na mononarcie.
7. Dhaulagiri: 8 167 m n.p.m.
Pierwsze wejście z transportem samolotem
© Sergey Ashmarin
„Biała Góra” była pierwszym odkrytym ośmiotysięcznikiem i do 1838 roku uchodziła za najwyższą górę na świecie – mimo to zdobyto ją dopiero jako przedostatni ośmiotysięcznik, 13 maja 1960 roku. Cechą szczególną tej wyprawy było to, że po raz pierwszy w historii alpinizmu sprzęt oraz uczestnicy wyprawy zostali przetransportowani małym samolotem do obozu bazowego nr 2 na wysokości 5700 m n.p.m.
Polacy na Dhaulagiri wielokrotnie przesuwali granice niemożliwego, zaczynając od 21 stycznia 1985 roku, kiedy to Jerzy Kukuczka i Andrzej Czok dokonali pierwszego w historii zimowego wejścia na szczyt bez dodatkowego tlenu. Współczesna i najbardziej spektakularna karta tej góry pisze się jednak na naszych oczach w ramach projektu Dhaulagiri Ski Challenge. Pod siódmym szczytem świata działa zakopiański skialpinista Andrzej Bargiel, który planuje wejście na wierzchołek bez dodatkowego tlenu i wykonanie zjazdu na nartach ze samego szczytu. Polak zakończył już aklimatyzację, osiągając wysokość 7000 metrów. Aktualnie czeka na optymalne okno pogodowe do ataku. Jeśli misja zakończy się sukcesem, Bargiel zostanie drugim człowiekiem na świecie z zaliczonym zjazdem z Dhaulagiri – po Bartku Ziemskim, który dokonał tego wiosną 2023 roku.
8. Manaslu: 8 156 m n.p.m.
Manaslu
© Ben Tubby
Nazwa „Manaslu” pochodzi z sanskrytu i oznacza „górę duszy”. W 1956 roku Manaslu zostało po raz pierwszy zdobyte przez japońską wyprawę, która wspięła się na szczyt północno-wschodnim zboczem. W 1981 roku dwóm Austriakom, Seppowi Millingerowi i Peterowi Wörgötterowi, po zdobyciu szczytu udało się wykonać pierwszy na świecie zjazd na nartach z ośmiotysięcznika (zapięli narty około 30 metrów poniżej skalistego wierzchołka).
12 stycznia 1984 roku, polscy himalaiści, Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski dokonali pierwszego w historii zimowego wejścia na szczyt (i to bez używania tlenu z butli). Trzy dekady później, 25 września 2014 roku, kapitalny popis dał Andrzej Bargiel. Polak wbiegł na szczyt w rekordowym wówczas czasie 14 godzin i 5 minut (licząc od bazy), a po zjeździe na nartach zamknął pętlę baza-szczyt-baza w niewiarygodne 21 godzin i 14 minut (ze względu na zerową widoczność i gęstą mgłę zmuszony był jednak miejscami odpinać narty). Z kolei 29 września 2021 roku na tej samej górze historycznego wyczynu dokonała zakopiańska skialpinistka Anna Tybor. Zdobyła ona wierzchołek bez dodatkowego tlenu i jako pierwsza Polka oraz pierwsza kobieta na świecie dokonała pełnego zjazdu narciarskiego z Manaslu bez wspomagania tlenowego, co ugruntowało pozycję Polaków jako światowych pionierów współczesnego skialpinizmu wysokogórskiego.
9. Nanga Parbat: 8 126 m n.p.m.
Lawina na Nanga Parbat.
© Hamza Hassan
Nanga Parbat to jedyny ośmiotysięcznik w zachodnich Himalajach i uchodzi za największe widoczne, wolnostojące wzniesienie na Ziemi. Ponadto południowa ściana (flanka Rupal) o wysokości 4500 m jest najwyższą ścianą górską na świecie. Wśród alpinistów Nanga Parbat zaliczany jest do najtrudniejszych ośmiotysięczników – nawet „łatwa” trasa normalna (trasa Kinshofera) jest wyjątkowo narażona na lawiny i spadające kamienie. 3 lipca 1953 roku Tyrolczyk Hermann Buhl dokonał pierwszego wejścia na szczyt – do tego czasu 31 osób zginęło podczas prób zdobycia tej góry.
Polacy zapisali na Nanga Parbat jedną z najbardziej poruszających kart w historii himalaizmu. Przez lata „Naga Góra” była celem dramatycznych wypraw zimowych, wokół których do dziś krążą legendy. W styczniu 2018 roku głośny atak podjęli Tomasz Mackiewicz i Élisabeth Revol – choć Francuzka utrzymuje, że zdobyli wierzchołek, brak niepodważalnych dowodów sprawia, że w oficjalnych kronikach zimowy sukces przypisuje się ekipie Simone Moro z 2016 roku. Tamta wyprawa zakończyła się tragicznie dla Mackiewicza, który został na górze na zawsze. Zupełnie nowy, czysto sportowy i bezdyskusyjny rozdział otworzył jednak Andrzej Bargiel. 30 czerwca 2026 roku Polak zdobył wierzchołek bez dodatkowego tlenu i jako pierwszy człowiek w historii dokonał pełnego, ciągłego zjazdu na nartach z Nanga Parbat (pokonując ponad 3700 metrów Drogą Messnera aż do granicy śniegu). Tym spektakularnym wyczynem Bargiel skompletował zjazdy ze wszystkich pięciu ośmiotysięczników w Pakistanie.
10. Annapurna I: 8091 m n.p.m.
Najrzadziej zdobywana góra o wysokości ponad ośmiu tysięcy
© KarimRi
Annapurna I, mierząca 8091 m n.p.m., to dziesiąty pod względem wysokości szczyt Ziemi, położony w Nepalu. Dzięki wyprawie Maurice’a Herzoga i Louisa Lachenala z 3 czerwca 1950 roku stała się pierwszym w historii zdobytym ośmiotysięcznikiem. Przez dekady góra cieszyła się złą sławą ze względu na gigantyczne zagrożenie lawinowe, a statystyki mówiły o śmierci jednego wspinacza na każde trzy udane wejścia (śmiertelność ok. 32%). Dopiero rozwój komercyjnych wypraw w ostatnich latach całkowicie zmienił te proporcje.
3 lutego 1987 roku duet Jerzy Kukuczka i Artur Hajzer dokonał pierwszego w historii zimowego wejścia na szczyt, bez dodatkowego tlenu. Współczesny rozdział historii na tej górze piszą skialpiniści. Pierwszego w historii zjazdu narciarskiego z Annapurny I dokonał w 1995 roku Davo Karničar wraz z bratem Andrejem, choć w kronikach wysokogórskich (m.in. u Elizabeth Hawley) pojawiły się spekulacje i spory co do tego, czy Davo na pewno ruszył z samego wierzchołka. Wiosną 2023 roku Bartek Ziemski zdobył wierzchołek bez dodatkowego tlenu, a następnie dokonał pierwszego polskiego zjazdu na nartach z Annapurny I.